Tranh sắt treo phòng ăn nên đặt ở bức tường dọc theo bàn ăn hoặc đầu bàn, cách xa bếp nấu, chọn bề mặt sơn kín dễ lau và hình ảnh ấm, gần gũi. Phòng ăn là nơi hơi dầu mỡ, hơi nước và mùi thức ăn bay qua mỗi ngày. Một bức tranh nhiều khe hẹp, sơn nhám, treo sát bếp sẽ xỉn màu và bám dầu chỉ sau vài tháng.
Phần còn lại giải thích cách chọn vị trí trong ba kiểu phòng ăn hay gặp (phòng ăn riêng nhà phố, bếp mở liền phòng khách ở chung cư, góc ăn nhỏ), cách chọn chủ đề và màu theo bàn ăn, đèn thả, cùng lớp sơn và độ chi tiết hợp với việc lau chùi thường xuyên.
Ba kiểu phòng ăn và chỗ treo hợp lý
Trước khi chọn mẫu, xác định phòng ăn của bạn thuộc kiểu nào:
| Kiểu phòng ăn | Bức tường nên treo | Bức tường nên tránh |
|---|---|---|
| Phòng ăn riêng, có cửa hoặc vách với bếp (nhà phố, biệt thự) | Tường dọc theo chiều dài bàn hoặc tường đầu bàn đối diện cửa vào | Tường chung với bếp nếu có cửa thông, hơi bếp lùa qua |
| Bếp mở liền phòng khách (chung cư) | Tường bên cạnh bàn ăn, xa bếp từ nhất có thể | Tường phía trên tủ bếp, khu vực trên và quanh bếp nấu |
| Góc ăn nhỏ kê bàn sát tường | Ngay tường bàn kê vào, tranh nhỏ hoặc dải ngang | Mảng tường sau ghế người ngồi, dễ bị lưng ghế va |
| Phòng ăn có cửa sổ lớn ra sân hoặc ban công | Tường vuông góc với cửa sổ để tranh nhận ánh sáng xiên | Tường đối diện cửa sổ nếu tranh nét mảnh, sẽ bị ngược sáng |
Nguyên tắc chung là nhìn đường đi của hơi bếp. Khi máy hút mùi chạy, hơi nóng và dầu vẫn thoát ra một phần, lan theo trần rồi lắng xuống ở những bề mặt gần nhất. Tranh đặt cách khu nấu vài mét và không nằm trên đường gió từ bếp tới cửa sổ thì bám dầu ít hơn hẳn. Đừng dựa vào cảm giác "bếp nhà ít nấu chiên xào"; chỉ cần vài bữa rán cá mỗi tuần là đủ để lớp dầu mỏng phủ lên mọi khe tranh.
Bàn ăn, đèn thả và tranh: ba thứ phải nói chuyện với nhau
Bàn ăn quyết định khổ tranh. Bàn dài sáu ghế hợp tranh ngang hoặc bộ ba tấm xếp hàng; bàn tròn bốn ghế hợp tranh vuông hoặc tranh tròn. Tranh dài hơn bàn trông như tràn ra khỏi khu ăn.
Đèn thả quyết định chiều cao nhìn. Phòng ăn thường có đèn thả thấp trên bàn. Khi ngồi, mắt người nhìn ngang qua dưới đèn; tranh nên ở trong tầm nhìn đó chứ không bị chao đèn che. Đứng xem từ cửa rồi ngồi xuống ghế xem, nếu chao đèn chặn ngang tranh thì tranh cần dời hoặc đèn cần đổi.
Chất liệu bàn quyết định màu tranh. Bàn gỗ tối màu hợp tranh đồng hoặc vàng mờ; bàn gỗ sáng hoặc bàn đá trắng hợp tranh đen; bàn kính hợp tranh hình học mảnh. Màu đèn thả cũng tính: chao đồng thau đi với tranh đồng, chao đen đi với tranh đen.
Ghế cao lưng tựa che phần dưới tranh. Nếu bàn kê sát tường và ghế có lưng cao, phần dưới của tranh bị che khi có người ngồi. Chọn tranh có phần hình chính nằm ở nửa trên.
Tủ ly, kệ rượu là đối thủ. Nếu phòng ăn đã có tủ kính bày đồ, tranh nên đặt ở bức tường khác hoặc chọn khổ nhỏ và ít chi tiết, tránh hai mảng nhiều hoạ tiết đứng cạnh nhau.
Chủ đề làm bữa ăn ấm hơn
Phòng ăn là nơi gia đình ngồi đông đủ, khách tới thăm cũng hay ngồi ở đây. Những chủ đề gợi sự sum vầy, mùa màng và đời sống thường ngày hợp không khí này: cánh đồng lúa với đàn cò, làng quê có luỹ tre và mái nhà, giàn bầu bí, cành hoa đào hay mai cho người thích không khí Tết quanh năm, một nhánh cây trĩu quả, đàn cá bơi tròn quanh hoa sen. Với người trẻ ưa tối giản, tranh nét một đường vẽ dụng cụ bếp, bình hoa, chiếc ly cho cảm giác quán ăn nhỏ ở châu Âu mà vẫn gọn.
Có vài chủ đề nên cân nhắc ở phòng ăn. Thú săn mồi, hình ảnh chiến đấu, rồng cuộn mạnh mẽ đẹp ở sảnh hơn là ngay chỗ ăn cơm. Chữ thư pháp có ý nghĩa đạo lý như chữ Nhẫn hợp phòng khách hoặc phòng làm việc hơn. Phố cổ dày đặc mái nhà đẹp nhưng nhiều chi tiết, khó lau, không hợp chỗ có hơi dầu.
Nếu bạn đặt làm theo một bức tranh của hoạ sĩ mà gia đình yêu thích, hãy xin phép tác giả trước khi đưa cho xưởng chuyển thành tranh sắt. Một bức tranh có câu chuyện riêng của gia đình, chẳng hạn ngôi nhà ở quê nội được vẽ lại từ ảnh cũ do chính nhà mình chụp, lại là chủ đề phòng ăn rất đáng giá.
Lớp sơn và độ chi tiết theo khoảng cách tới bếp
Khoảng cách dưới đây chỉ để tham khảo, tuỳ công suất hút mùi và thói quen nấu nướng của nhà bạn:
| Vị trí | Độ chi tiết nên chọn | Bề mặt sơn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Phòng ăn riêng, có vách với bếp | Tuỳ ý, kể cả nhiều lớp | Mờ hoặc bán mờ | Gần như như phòng khách |
| Bếp mở, bàn ăn cách bếp nấu khá xa | Vừa phải, khe không quá hẹp | Sơn tĩnh điện bán bóng, dễ lau | Lau ẩm định kỳ |
| Bếp mở, bàn ăn sát khu nấu | Ít chi tiết, nét rộng, một lớp | Sơn kín mặt, bán bóng | Cân nhắc dời tranh hẳn |
| Trên tủ bếp, trên bồn rửa, quanh bếp nấu | Không nên treo tranh sắt | Không áp dụng | Nhiệt, hơi nước, dầu tập trung |
Sơn bán bóng có bề mặt kín hơn sơn mờ nhám, dầu mỡ đọng lên có thể lau bằng khăn ẩm và chất tẩy rửa nhẹ. Sơn giả cổ, giả gỉ có bề mặt sần, dầu thấm vào khe sần rất khó lau sạch, nên để những hiệu ứng đó cho phòng khách. Màu đen và xám than giấu vết dầu tốt hơn trắng và đồng sáng.
Tình huống giả định: góc ăn trong căn hộ 60 mét vuông
Thử hình dung một căn hộ chung cư khoảng 60 mét vuông, phòng khách, bếp và bàn ăn bốn ghế nằm chung một không gian dài. Bếp chữ L nằm sát tường trong, bàn ăn đặt giữa bếp và sofa, một bên bàn kê sát mảng tường trắng dài chừng hai mét, phía trên có đèn thả chao đen. Chủ nhà nấu ăn hằng ngày, cuối tuần hay chiên rán.
Ở tình huống này, mảng tường cạnh bàn là chỗ duy nhất hợp lý, nhưng nó chỉ cách bếp nấu vài bước chân. Phương án đúng là một tranh ngang khổ vừa, ngắn hơn chiều dài bàn, một lớp, nét rộng vừa phải, sơn tĩnh điện đen bán bóng để giấu vết dầu và lau được. Chủ đề có thể là cành cây trĩu quả hoặc nét vẽ bình hoa và chiếc ly, hợp chao đèn đen. Bỏ phần đèn hắt vì đèn thả đã đủ. Tranh treo sao cho mép dưới cao hơn lưng ghế khi có người ngồi.
Nếu cùng căn hộ đó mà chủ nhà rất ít nấu, chủ yếu đặt đồ ăn ngoài, thì có thể nâng lên tranh hai lớp hoặc màu đồng mờ hợp với bàn gỗ. Thói quen bếp núc thật của gia đình là dữ liệu quan trọng nhất, quan trọng hơn ảnh mẫu đẹp tới đâu.
Kết hợp tranh sắt với kệ, gỗ và cây trong phòng ăn
Phòng ăn là nơi tranh sắt kết hợp với vật liệu khác cho hiệu quả tốt. Một tấm tranh sắt cắt hình cành lá ghép trên nền gỗ sồi hoặc gỗ óc chó làm bức tường ấm hơn hẳn tranh sắt trơn, nhất là khi bàn ăn cũng bằng gỗ cùng tông. Nền gỗ còn có lợi là đỡ bụi và dầu lọt ra mặt tường phía sau, việc lau chỉ còn một mặt phẳng.
Một kiểu khác là tranh sắt dạng giá treo: khung sắt hoa văn có vài thanh ngang để đặt chậu cây nhỏ, lọ gia vị khô hoặc chén đĩa trang trí. Kiểu này vừa là tranh vừa là đồ dùng, hợp với góc ăn nhỏ. Khi chọn, hỏi kỹ tải trọng mỗi thanh và cách bắt tường, vì đồ đặt lên làm tranh nặng hơn nhiều so với tranh trơn. Không đặt chậu cây tưới nước thường xuyên lên giá sắt nếu sơn chưa được hoàn thiện kỹ, nước đọng ở chân chậu sẽ gây gỉ.
Cây xanh thật đặt dưới hoặc cạnh tranh làm phòng ăn có sức sống, nhưng nên dùng cây không cần phun lá, tránh hơi nước bám lên tranh mỗi ngày.
Những chỗ hay sai ở phòng ăn
Treo tranh ngay trên bếp từ cho "đủ bộ". Khu trên bếp nóng, ẩm, nhiều dầu. Sơn sẽ ố vàng, khe tranh đóng cặn, còn việc lau thì phải với qua bếp nóng. Mảng tường đó hợp ốp kính hoặc gạch hơn là tranh.
Chọn tranh nhiều lớp li ti vì thấy đẹp trong ảnh. Ảnh không cho thấy cảnh phải lau từng khe sau một tháng. Ở phòng ăn liền bếp, chi phí thời gian lau dọn là chi phí thật.
Tranh to hơn bàn. Phòng ăn chung cư thường hẹp. Tranh tràn khỏi bề ngang bàn làm khu ăn mất ranh giới với phòng khách.
Đèn hắt sau tranh ở phòng ăn. Không sai, nhưng phòng ăn đã có đèn thả là nguồn sáng chính. Thêm đèn hắt dễ thành thừa, trừ khi phòng ăn kiêm chỗ tiếp khách buổi tối.
Quên lối đi quanh bàn. Khi ghế kéo ra, người ngồi lùi sát tường. Tranh nổi khối nhô ra ở tầm vai người ngồi rất dễ bị va.
Kiểm nhanh trước khi treo tranh ở phòng ăn
Năm câu tự hỏi giúp loại phần lớn rủi ro:
- Từ vị trí treo tới bếp nấu có đủ xa, và có nằm trên đường gió từ bếp ra cửa sổ không?
- Khi cả nhà ngồi ăn, đèn thả và lưng ghế có che tranh không?
- Bề mặt sơn có kín và lau được bằng khăn ẩm không? Hỏi bên bán loại sơn và độ bóng.
- Bạn có sẵn lòng lau tranh mỗi tháng một lần không? Nếu không, chọn tranh ít khe.
- Tranh nhô khỏi tường bao nhiêu, có chạm vai người ngồi khi kéo ghế không?
Nếu trả lời "không chắc" cho hai câu trở lên, cách an toàn là chọn tranh một lớp nét rộng màu đen hoặc dời tranh sang bức tường xa bếp hơn. Phòng ăn không bắt buộc phải có tranh; một bức tường trống sạch sẽ cạnh bàn ăn vẫn tốt hơn một bức tranh bám dầu mà không ai muốn lau. Khi đã chọn treo, đặt lịch lau tranh cùng ngày lau hút mùi, hai việc làm cùng lúc thì dễ duy trì.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ăn liền bếp có treo tranh sắt được không?
Được, nếu tranh đặt ở bức tường xa khu nấu, không nằm trên đường gió từ bếp ra cửa sổ, chọn bề mặt sơn kín dễ lau và ít khe hẹp. Không nên treo ngay trên bếp hoặc trên tủ bếp.
Tranh sắt phòng ăn nên chọn chủ đề gì?
Những chủ đề gợi sum vầy và đời sống thường ngày như cánh đồng, làng quê, cây trĩu quả, hoa đào, cá quanh hoa sen hay nét vẽ dụng cụ bếp tối giản thường hợp. Chủ đề quá mạnh như thú săn mồi hợp sảnh hơn.
Làm sao lau dầu mỡ bám trên tranh sắt?
Dùng khăn mềm ẩm với chất tẩy rửa nhẹ pha loãng, lau theo chiều nét, sau đó lau lại bằng khăn sạch và để khô. Không trộn các loại chất tẩy với nhau và không dùng bột chà nhám làm trầy sơn.
Tranh sắt phòng ăn nên dùng sơn mờ hay sơn bóng?
Ở phòng ăn liền bếp, sơn bán bóng dễ lau hơn sơn mờ nhám. Ở phòng ăn riêng ít dầu mỡ, sơn mờ cho cảm giác sang hơn. Tránh hiệu ứng giả cổ sần ở chỗ có hơi dầu.
Bàn ăn tròn thì nên treo tranh gì?
Bàn tròn hợp tranh vuông, tranh tròn hoặc tranh có bố cục hướng tâm như đàn cá bơi vòng. Tranh ngang dài đặt sau bàn tròn nhỏ thường trông lệch tỷ lệ.
Có nên treo tranh sắt ở phòng ăn có tủ rượu, tủ ly?
Có thể, nhưng đặt ở bức tường khác với tủ, hoặc chọn tranh nhỏ ít chi tiết nếu buộc phải đặt cạnh. Hai mảng nhiều hoạ tiết đứng cạnh nhau làm phòng ăn rối mắt.