Bạn có thể tự treo tranh sắt nhẹ, khổ vừa, trong tầm với, lên tường gạch hoặc bê tông đã biết rõ đường điện nước; còn tranh nặng, tranh trên cao, tranh có đèn cần đi dây, tường ốp đá, vách kính, trần và vách thạch cao chưa rõ xương thì nên thuê thợ có kinh nghiệm. Tiêu chí không phải là khéo tay hay không, mà là hậu quả nếu sai lớn đến đâu.
Treo một bức tranh trông như việc mười lăm phút, và với tranh nhỏ đúng là vậy. Nhưng tranh sắt nặng và cứng, sai một lỗ khoan có thể trúng dây điện, sai một tắc kê có thể để tranh rơi lúc nửa đêm. Phần dưới là cách tự đánh giá, chuẩn bị nếu tự làm, chuẩn bị nếu thuê, và cách nghiệm thu để biết việc đã xong đúng.
Tự làm hay thuê: bảng quyết định nhanh
Đánh dấu những dòng đúng với trường hợp của bạn. Chỉ cần một dòng ở cột phải là nên thuê thợ.
| Yếu tố | Tự làm được | Nên thuê thợ |
|---|---|---|
| Cân nặng tranh | Nhẹ, một người bế thoải mái | Cần hai người nâng, trên khoảng 10 kg tham khảo |
| Độ cao điểm treo | Đứng sàn hoặc ghế thấp chắc là với tới | Cần thang cao, giàn giáo, tường thông tầng, cầu thang |
| Loại tường | Gạch, bê tông đã biết | Đá, kính, gạch porcelain, thạch cao chưa rõ xương, tấm ốp |
| Điện | Không có đèn, hoặc đèn cắm ổ sẵn | Đi dây âm tường, thêm ổ, đấu công tắc |
| Đường điện nước | Đã dò, xa thiết bị | Gần ổ cắm, vòi nước, điều hoà, chưa rõ |
| Dụng cụ | Có máy khoan, thước thuỷ, máy dò | Phải mua mới toàn bộ cho một lần dùng |
| Kinh nghiệm | Đã từng khoan tường, bắt tắc kê | Chưa từng khoan |
Dòng cuối cùng không phải để chê ai. Người chưa từng khoan vẫn học được, nhưng một bức tranh sắt nặng giữa phòng khách không phải chỗ tốt để học. Hãy tập trên một cái kệ nhỏ hoặc móc treo đồ trong phòng phụ trước, ở chỗ nếu khoan lệch thì chỉ mất công trám lại một lỗ, không ai để ý.
Ngược lại, đừng thuê thợ chỉ vì ngại: một bức tranh sắt mỏng cỡ khổ giấy lớn treo ở hành lang tường gạch thì hai tắc kê nhựa và mười lăm phút là xong, miễn bạn làm đúng trình tự.
Ba tình huống, ba quyết định
Tình huống một: một người thuê căn hộ ở Đà Nẵng mua bức tranh sắt một lớp hoạ tiết sóng biển, khổ khoảng 80 x 50 cm, nặng chừng ba kilogam, muốn treo ở tường gạch hành lang, cách xa ổ cắm. Đây là việc tự làm được: hai tắc kê nhựa, thước thuỷ, mười lăm phút. Nếu không có máy khoan, mượn hàng xóm hoặc nhờ người quen có đồ nghề là đủ.
Tình huống hai: một gia đình ở Cần Thơ đặt bức tranh ba lớp hoạ tiết làng quê rộng gần hai mét, có đèn hắt, treo trên sofa phòng khách, ngay phía trên có ổ cắm tivi. Ở đây có ba lý do để thuê: tranh nặng cần hai người, có phần điện, và vị trí gần đường dây. Nên thuê một đội làm cả phần treo lẫn phần điện, hoặc thợ treo phối hợp với thợ điện trong cùng một buổi.
Tình huống ba: một quán cà phê nhỏ ở Huế muốn gắn tranh sắt lên vách thạch cao sau quầy. Tranh không quá nặng nhưng chủ quán không biết xương vách nằm đâu, và quán mở cửa từ sáng sớm. Lựa chọn hợp lý là thuê thợ làm vào buổi tối sau giờ đóng cửa, có máy dò và tắc kê cho thạch cao, kèm yêu cầu dọn sạch bụi để sáng hôm sau mở quán bình thường.
Ba tình huống cho thấy câu hỏi không phải tự làm hay thuê nói chung, mà là bức tranh này, bức tường này, vị trí này. Cùng một người có thể tự treo bức tranh hành lang và thuê thợ cho bức tranh phòng khách.
Nếu tự làm: bộ dụng cụ tối thiểu
Không cần mua cả bộ đồ nghề. Những thứ thật sự cần cho một lần treo tranh trên tường gạch hoặc bê tông:
- Máy khoan có chế độ búa, kèm mũi bê tông đúng cỡ tắc kê; máy pin tiện hơn vì không vướng dây.
- Thước thuỷ dài ít nhất bằng khoảng cách hai điểm treo, hoặc thước laser tự cân bằng nếu treo bộ nhiều tranh.
- Thước dây, bút chì, băng keo giấy để đánh dấu và chống trượt mũi khoan.
- Máy dò tường loại phổ thông.
- Tắc kê và vít đúng loại, mua dư vài bộ phòng khi một lỗ khoan hỏng.
- Kính bảo hộ, khẩu trang chống bụi khi khoan, găng tay khi cầm tranh có mép thép.
- Thang chữ A hoặc ghế đẩu vững, không dùng ghế xoay, ghế nhựa.
- Máy hút bụi cầm tay hoặc tờ giấy gấp đỡ bụi dưới điểm khoan.
Một mẹo đơn giản: dán một phong bì giấy mở miệng ngay dưới điểm khoan, bụi rơi vào phong bì thay vì rơi xuống sofa. Nếu thiếu máy khoan, mượn hoặc thuê theo ngày thường hợp lý hơn mua cho một lần. Trước khi khoan tường thật, khoan thử một lỗ vào viên gạch vụn hay mảnh gỗ để quen tay với lực giật của máy.
Nếu thuê thợ: thông tin nên chuẩn bị sẵn
Ảnh mặt trước và mặt sau tranh. Mặt sau cho thợ biết tranh có tai treo, khung hay thanh treo, để họ mang đúng phụ kiện. Kèm kích thước và cân nặng nếu biết.
Ảnh bức tường và vị trí mong muốn. Chụp thẳng bức tường, có cả ổ cắm, công tắc, đồ nội thất xung quanh. Ghi rõ bạn muốn tranh ở giữa sofa, giữa tường hay lệch theo kệ.
Loại tường nếu đã biết. Gạch, bê tông, thạch cao, ốp gỗ, ốp đá. Nếu không biết, nói không biết để thợ mang đủ đồ.
Có đèn hay không. Nếu tranh có đèn, ghi rõ vị trí ổ cắm gần nhất và bạn muốn bật tắt thế nào; có thể cần cả thợ điện.
Giới hạn của toà nhà. Giờ được khoan, có cần đăng ký thang máy chở đồ, chỗ đỗ xe. Thợ biết trước sẽ đến đúng giờ và mang đủ đồ.
Kỳ vọng hoàn thiện. Có cần dọn bụi, trám lỗ cũ, tháo tranh cũ xuống không. Những việc nhỏ này hay là nguồn của bất đồng khi nghiệm thu.
Đánh dấu sẵn vị trí mong muốn. Dán một tờ giấy khổ bằng tranh hoặc dùng băng keo giấy viền khung lên tường, đứng xa ngắm vài lần trong ngày. Khi thợ đến, chỉ việc chỉnh tinh và lấy dấu, không mất thời gian bàn đi bàn lại.
Câu nên hỏi thợ trước khi chốt
Không cần hỏi nhiều, nhưng mấy câu dưới đây cho bạn biết thợ có làm cẩn thận hay không, và chi phí gồm những gì.
- Anh định dùng loại tắc kê, vít gì cho tường này và tranh nặng chừng này?
- Có mang máy dò tường không, và sẽ xử lý thế nào nếu điểm treo đẹp nhất lại gần ổ cắm?
- Chi phí đã gồm phụ kiện treo, thanh treo, công đi lại, dọn bụi chưa, hay tính riêng?
- Nếu tranh nghiêng hoặc lỏng trong vài tuần đầu, có quay lại chỉnh không?
- Có làm được phần điện cho đèn hay cần thợ điện riêng?
- Treo trên cao thì có giàn giáo hoặc thang phù hợp và có người phụ không?
Chi phí treo tranh thường phụ thuộc kích thước, cân nặng, độ cao, loại tường, phụ kiện đặc biệt như thanh treo vát, phần điện, và quãng đường đi lại. Hỏi báo giá ghi rõ từng phần sẽ tránh được phát sinh. Nếu bạn mua tranh kèm dịch vụ lắp, hỏi luôn phần lắp có gồm các mục trên hay không.
Nghiệm thu sau khi treo xong
Trước khi thanh toán và để thợ ra về, dành năm phút kiểm tra theo thứ tự sau:
- Đứng cách tranh ba bốn bước nhìn tổng thể: tranh có ở đúng vị trí đã thống nhất, cân đối với sofa, kệ hay giường không.
- Đặt thước thuỷ lên cạnh trên tranh hoặc dùng ứng dụng thước thuỷ trên điện thoại để kiểm thăng bằng.
- Nhìn từ cạnh xem tranh song song với tường, mép dưới không bị chúi hay ngả.
- Đẩy nhẹ hai góc dưới: tranh không lắc, không nghe tiếng cạ kim loại.
- Soi quanh điểm treo nếu nhìn được: không có vết nứt trên tường, gạch, thạch cao.
- Nếu có đèn: bật tắt vài lần, kiểm dây không bị kẹp, bộ nguồn đặt ở chỗ thoáng như đã thống nhất.
- Kiểm khu vực đã dọn bụi, không còn vít, mũi khoan, mảnh thép rơi trên sàn.
- Chụp ảnh tranh đã treo và ghi lại loại tắc kê, vị trí để sau này cần tháo hoặc sửa.
Nếu có điểm chưa ổn, nói ngay lúc thợ còn ở đó. Một bức tranh lệch vài milimét sửa trong năm phút; để đến tuần sau thì phải hẹn lại cả buổi.
Những việc không cần làm
Không cần tắc kê sắt cho mọi tranh. Thợ đề nghị loại neo nặng cho một bức tranh nhẹ trên tường gạch lỗ đôi khi lại gây hại vì làm nứt thành gạch. Đúng loại quan trọng hơn loại to.
Không cần khoan bốn điểm cho tranh nhỏ. Hai điểm chắc là đủ cho tranh nhẹ; thêm điểm chỉ thêm lỗ, thêm cơ hội lệch.
Không cần mua dụng cụ chuyên nghiệp cho một lần treo. Thuê thợ một lần thường rẻ hơn mua máy dò, máy khoan búa, thước laser cho đúng một bức tranh.
Không cần đứng xem thợ từng giây. Chuẩn bị thông tin tốt từ đầu và nghiệm thu kỹ lúc cuối là đủ. Việc ở giữa là chuyên môn của thợ. Điều nên có mặt là lúc chốt vị trí đánh dấu trên tường, trước khi mũi khoan chạm vào, vì đó là quyết định khó sửa nhất.
Không cần thay toàn bộ tắc kê cũ khi đổi tranh. Nếu treo tranh mới ở đúng vị trí tranh cũ và tắc kê cũ còn chắc, phù hợp tải mới, dùng lại là hợp lý. Chỉ khoan mới khi tranh mới nặng hơn đáng kể hoặc vị trí treo khác.
Câu hỏi thường gặp
Tranh sắt nặng bao nhiêu thì nên thuê thợ treo?
Không có ngưỡng cứng, nhưng tranh cần hai người nâng, khoảng trên 10 kg tham khảo, hoặc treo ở vị trí phải dùng thang cao thì nên thuê thợ. Tranh nhẹ treo trong tầm với trên tường gạch đã biết rõ thì có thể tự làm.
Tự treo tranh sắt cần những dụng cụ gì?
Tối thiểu là máy khoan có chế độ búa, mũi đúng cỡ tắc kê, thước thuỷ, thước dây, băng keo giấy, máy dò tường, tắc kê và vít đúng loại, kính bảo hộ, khẩu trang, và thang hoặc ghế đẩu vững.
Chi phí thuê thợ treo tranh gồm những gì?
Thường gồm công lắp, phụ kiện treo như tắc kê, thanh treo, công đi lại, có khi thêm phần điện cho đèn và việc dọn dẹp. Mức tiền phụ thuộc kích thước, cân nặng, độ cao, loại tường. Hãy hỏi báo giá ghi rõ từng mục.
Nghiệm thu treo tranh cần kiểm những gì?
Kiểm vị trí đúng thống nhất, thăng bằng bằng thước thuỷ, tranh song song tường, không lắc khi đẩy nhẹ góc dưới, không có vết nứt quanh điểm treo, đèn chạy bình thường nếu có, và khu vực đã dọn sạch.
Mua tranh có kèm lắp đặt thì cần hỏi gì?
Hỏi phần lắp có gồm phụ kiện, công đi lại, phần điện nếu có đèn, và việc quay lại chỉnh nếu tranh lệch trong vài tuần đầu. Đồng thời báo trước loại tường và vị trí treo để bên lắp mang đúng đồ.
Sau khi treo có cần kiểm lại không?
Nên kiểm lại sau khoảng một tuần, vì tắc kê có thể lún nhẹ khi chịu tải liên tục. Nhấc nhẹ tranh, kiểm thăng bằng và độ chặt từng điểm, siết thêm nếu cần. Tranh trên cao thì nhờ thợ kiểm khi có dịp.