Đèn hắt sau tranh sắt nên dùng dải LED điện áp thấp 12 V hoặc 24 V, gắn ở mặt sau khung hướng vào tường, bộ nguồn đặt ở chỗ thoáng và tiếp cận được, còn mọi phần đụng tới điện lưới 220 V như đi dây âm tường, thêm ổ cắm, đấu vào mạch nhà phải do thợ điện làm. Ánh sáng đẹp hay không phụ thuộc chủ yếu vào khoảng cách giữa tranh và tường, không phải độ sáng của đèn.
Đèn hắt làm hoạ tiết cắt laser nổi lên thành viền sáng trên tường, ban đêm tranh như có thêm một lớp bóng thứ hai. Nhưng tranh sắt là kim loại dẫn điện, có mép cắt sắc, lại thường treo ở phòng khách, quán, nơi nhiều người qua lại. Phần dưới tách hai việc: chọn đèn sao cho đẹp, và lắp sao cho an toàn.
Ánh sáng hắt sau hoạt động thế nào
Dải LED gắn ở mặt sau tranh, chiếu vào mặt tường. Ánh sáng phản lại từ tường đi qua các khoảng trống của hoạ tiết và loang ra ngoài viền tranh, tạo quầng sáng mềm. Người đứng trước tranh không nhìn thấy bóng đèn, chỉ thấy tường sáng sau hoạ tiết tối. Đây là lý do tranh sắt màu đen hoặc nâu đồng hợp đèn hắt hơn tranh màu sáng: tương phản giữa hoạ tiết tối và tường sáng rõ hơn.
Khoảng cách tranh với tường quyết định quầng sáng. Sát quá, khoảng dưới hai centimet, ánh sáng dồn thành vệt chói ngay sau dải đèn, tường loang lổ. Xa hơn, khoảng ba đến sáu centimet tham khảo, ánh sáng có chỗ để toả đều. Xa quá thì tranh trông như lơ lửng tách khỏi tường và nhìn từ cạnh thấy rõ dải đèn. Vì vậy khi đặt làm tranh có đèn, chiều dày trụ đệm hoặc khung sau tranh nên được bàn cùng lúc với đèn.
Màu tường cũng quan trọng. Tường trắng hoặc kem phản sáng tốt và giữ đúng màu đèn. Tường sơn màu đậm như xanh rêu, xám than hấp thụ phần lớn ánh sáng, quầng sẽ mờ và ngả theo màu tường. Tường gạch thô, tường bê tông trần cho quầng sáng có kết cấu, hợp quán cà phê kiểu công nghiệp nhưng lộ mọi chỗ trám không đều.
Cuối cùng, vị trí dải đèn nên lùi vào trong mép tranh vài centimet để từ góc nhìn bình thường không thấy được điểm sáng. Dải chạy quanh chu vi trong của khung cho quầng đều; chỉ dán ở cạnh trên thì sáng dồn xuống, đẹp theo kiểu khác nhưng nửa dưới tranh tối.
Chọn dải LED: điện áp, màu ánh sáng và độ sáng
Bảng dưới là các lựa chọn hay gặp khi làm đèn cho tranh. Số liệu chỉ để tham khảo, thông số thật xem trên sản phẩm cụ thể.
| Yếu tố | Lựa chọn thường dùng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Điện áp dải | 12 V hoặc 24 V một chiều | Dải dài, chạy quanh tranh lớn thì 24 V ít bị tối dần ở cuối dải hơn |
| Màu ánh sáng | Vàng ấm khoảng 2700 đến 3000 K | Hợp tranh đen, nâu đồng, nhũ vàng; ánh trắng lạnh làm tranh trông như trưng bày cửa hàng |
| Độ trung thực màu | Chọn loại ghi chỉ số hoàn màu cao | Tranh sơn giả đồng, giả cổ trông đúng màu hơn |
| Độ sáng | Vừa phải, ưu tiên có chỉnh độ sáng | Đèn hắt là ánh sáng phụ, quá sáng làm loá và lộ vết tường |
| Vỏ bọc | Dải đặt trong thanh nhôm định hình có nắp tán xạ | Tản nhiệt tốt hơn, ánh sáng mịn, không thấy chấm LED |
| Chống nước | Loại có lớp phủ chống ẩm cho phòng tắm, ban công có mái | Ngoài trời mưa trực tiếp cần thiết bị chuyên cho ngoài trời |
Một lưu ý thực tế: không dán dải LED trực tiếp lên mặt thép sơn của tranh rồi để đó. Keo dán sẵn ở dải đèn bám kém trên sơn tĩnh điện, lại chịu nhiệt từ đèn nên dễ bong. Thanh nhôm định hình bắt bằng vít hoặc kẹp vào khung tranh vừa chắc vừa giúp tản nhiệt, kéo dài tuổi thọ đèn.
Bộ nguồn: chọn và đặt ở đâu
Bộ nguồn làm gì. Nó đổi điện lưới 220 V xoay chiều thành 12 V hoặc 24 V một chiều cho dải LED. Đây là ranh giới: phía trước bộ nguồn là điện nguy hiểm, phía sau là điện áp thấp.
Chọn công suất có dư. Cộng công suất toàn bộ dải đèn theo thông số trên dải, chọn bộ nguồn lớn hơn khoảng một phần năm đến một phần ba, tham khảo. Nguồn chạy sát công suất tối đa sẽ nóng và nhanh hỏng.
Đặt ở chỗ thoáng và với tới được. Bộ nguồn toả nhiệt và là bộ phận hay hỏng nhất trong hệ đèn. Đừng nhét kín sau tranh sát tường, đừng chôn trong vách thạch cao. Chỗ hợp lý là trong hộc kệ tivi có lỗ thoáng, trên nóc tủ, hoặc trong hộp kỹ thuật có nắp mở được.
Dây điện áp thấp có giới hạn chiều dài. Dây từ nguồn tới dải càng dài thì càng sụt áp, đèn tối hơn. Nếu bộ nguồn đặt xa, thợ điện sẽ chọn tiết diện dây lớn hơn. Đây là lý do nên bàn vị trí nguồn trước khi treo tranh.
Chọn nguồn có vỏ kín và thông số rõ ràng. Bộ nguồn không ghi điện áp, công suất, không có vỏ bảo vệ là thứ không nên dùng trong nhà, càng không nên đặt gần rèm, gỗ, giấy.
Đi dây từ tranh tới nguồn điện
Có hai cách thường gặp. Cách đơn giản là cắm bộ nguồn vào ổ cắm có sẵn gần tranh; cách gọn là đi dây âm tường ra một điểm điện ngay sau tranh. Dù cách nào, trình tự hợp lý như sau:
- Quyết định vị trí tranh và vị trí bộ nguồn trước khi khoan bất cứ lỗ nào.
- Nếu dùng ổ cắm có sẵn, chỉ phần dây điện áp thấp từ nguồn lên tranh đi nổi trên tường, giấu trong nẹp nhựa sơn cùng màu tường.
- Nếu muốn dây âm tường hoặc cần thêm ổ cắm, gọi thợ điện làm phần đi ống, đi dây và đấu nối, kể cả khi tường đã hoàn thiện.
- Chỗ dây đi qua mép thép của tranh phải có ống gen, vòng đệm cao su hoặc nẹp bảo vệ, vì mép cắt laser có thể sắc và cứa đứt vỏ dây theo thời gian.
- Giữ dây cố định bằng kẹp, không để dây treo lủng lẳng sau tranh hoặc bị kẹp giữa tranh và tường.
- Để chừa một đoạn dây đủ dài ở sau tranh, có đầu nối tháo được, để khi cần tháo tranh xuống lau không phải cắt dây.
- Thử đèn trước khi gác tranh lên, rồi thử lại sau khi treo.
Không nối dây bằng cách xoắn hai đầu rồi quấn băng dính, nhất là ở phía điện lưới. Mối nối kiểu này lỏng dần, nóng lên và là nguồn gây chập cháy hay gặp ở đồ trang trí.
Công tắc, hẹn giờ và chỉnh độ sáng
Phần điều khiển quyết định bạn có dùng đèn hằng ngày hay để nó nằm im sau vài tuần. Một số lựa chọn:
- Công tắc trên dây hoặc bộ điều khiển từ xa: rẻ, dễ lắp, phù hợp khi dùng ổ cắm có sẵn.
- Ổ cắm hẹn giờ: đèn tự bật lúc chạng vạng, tắt lúc khuya, hợp với quán hay sảnh văn phòng.
- Bộ chỉnh độ sáng: cần loại tương thích với bộ nguồn và dải LED, chọn sai sẽ làm đèn nhấp nháy hoặc kêu rè.
- Công tắc tường điều khiển chung với đèn phòng: gọn nhất, nhưng là việc đấu vào mạch điện nhà, phải để thợ điện làm.
- Ổ cắm thông minh: bật tắt bằng điện thoại, lưu ý thiết bị phải chịu được tải của bộ nguồn.
Ở quán cà phê nhỏ, hẹn giờ là lựa chọn đáng tiền nhất vì nhân viên hay quên tắt. Ở nhà ở, chỉnh độ sáng giúp đèn tranh dùng được cả như đèn ngủ ở mức thấp. Dù chọn gì, đặt nút bấm ở chỗ đứng thẳng là với tới, không phải với tay ra sau tranh.
Đặt tranh có sẵn đèn: câu nên hỏi bên làm tranh
Nếu bạn mua hoặc đặt làm tranh đã gắn sẵn đèn, phần lớn quyết định về đèn đã được làm ở xưởng. Trước khi chốt, những câu nên hỏi:
- Dải đèn điện áp bao nhiêu, gắn trực tiếp lên thép hay trong thanh nhôm, có thay được từng đoạn khi hỏng không.
- Bộ nguồn đi kèm có công suất bao nhiêu, có vỏ kín không, dây từ tranh tới nguồn dài bao nhiêu và có đầu nối tháo rời không.
- Chỗ dây đi qua thép đã có đệm bảo vệ chưa, đầu dây ra ở cạnh nào của tranh, để bạn tính vị trí ổ cắm hoặc điểm điện.
- Tranh cách tường bao nhiêu khi treo, khoảng này đã được thử với đèn chưa.
- Màu ánh sáng là gì; nếu có thể, xin ảnh hoặc video tranh sáng đèn trong phòng tối và phòng có đèn.
- Phần đèn được bảo hành ra sao, khi bộ nguồn hỏng thì thay loại nào cho tương thích.
Câu trả lời rõ ràng cho mấy câu này thường cho thấy bên làm tranh đã làm đèn cẩn thận hay chỉ dán thêm cho có. Ghi lại thông số để khi thay nguồn, thợ điện không phải đoán.
Lỗi hay gặp và việc chỉ thợ điện làm
Nguồn nóng ran sau vài tháng. Thường do nguồn bị nhét kín hoặc chọn sát công suất. Đổi vị trí ra chỗ thoáng, chọn nguồn dư hơn.
Cuối dải đèn tối và ngả màu. Do sụt áp trên dải dài hoặc dây quá nhỏ. Cấp nguồn ở hai đầu dải hoặc đổi sang dải điện áp cao hơn, việc này nên nhờ người có kinh nghiệm.
Đèn nhấp nháy khi chỉnh độ sáng. Bộ chỉnh độ sáng không tương thích với nguồn. Hỏi bên bán bộ đèn loại phù hợp, không thử các bộ khác nhau vào mạch điện.
Dây bị cứa ở mép tranh. Phát hiện vỏ dây trầy là thay đoạn dây đó ngay, thêm đệm bảo vệ. Không quấn băng dính lên chỗ trầy rồi dùng tiếp.
Việc chỉ thợ điện làm. Đi dây âm tường, thêm ổ cắm, đấu công tắc tường, đấu vào mạch chiếu sáng, kiểm tra nhà có thiết bị chống giật hay chưa. Tranh sắt là vật kim loại lớn ở chỗ người hay chạm, nên mạch cấp cho nó có thiết bị bảo vệ chống dòng rò là điều nên hỏi thợ.
Câu hỏi thường gặp
Đèn LED sau tranh sắt nên dùng màu ánh sáng gì?
Phần lớn tranh sắt màu đen, nâu đồng, nhũ vàng hợp với ánh vàng ấm khoảng 2700 đến 3000 K, tham khảo. Ánh trắng lạnh làm tranh trông như trưng bày cửa hàng. Nếu tường sơn màu, nên thử đèn trên tường đó trước khi chốt.
Tranh nên cách tường bao nhiêu để đèn hắt đẹp?
Khoảng ba đến sáu centimet là mức tham khảo cho quầng sáng đều. Sát hơn thì ánh sáng dồn thành vệt chói, xa hơn thì tranh như lơ lửng và dễ lộ dải đèn khi nhìn từ cạnh. Khoảng cách này nên tính cùng lúc với trụ đệm hoặc khung khi đặt làm tranh.
Dải LED 12 V có an toàn khi chạm vào tranh sắt không?
Phần điện áp thấp sau bộ nguồn an toàn hơn nhiều so với điện lưới, nhưng an toàn của cả hệ phụ thuộc bộ nguồn đạt chất lượng và phía 220 V được đấu đúng. Dây đi qua mép thép phải có đệm bảo vệ để không bị cứa vỏ.
Có nên giấu bộ nguồn sau tranh cho gọn không?
Không nên nhét kín. Bộ nguồn toả nhiệt và là bộ phận hay hỏng nhất, cần chỗ thoáng và tiếp cận được để thay. Đặt trong hộc kệ có lỗ thoáng, trên nóc tủ hoặc hộp kỹ thuật có nắp mở là hợp lý hơn.
Có tự đi dây âm tường cho đèn tranh được không?
Phần đi ống, đi dây âm tường, thêm ổ cắm và đấu vào mạch điện nhà nên để thợ điện làm. Bạn có thể tự cắm bộ nguồn vào ổ có sẵn và đi dây điện áp thấp trong nẹp nổi nếu muốn đơn giản.
Tranh có đèn có dùng được ở ban công hay phòng tắm không?
Được nếu dải đèn, đầu nối và bộ nguồn có khả năng chống ẩm phù hợp vị trí, và bộ nguồn đặt ở chỗ khô. Ban công mưa tạt trực tiếp hoặc ngoài trời hoàn toàn cần thiết bị chuyên cho ngoài trời, nên hỏi thợ điện trước khi làm.