TranhSat.comTranh Sắt
Tranh sắt là gì và các loại tranh sắt

Tranh sắt nghệ thuật là gì: cấu tạo, cách tạo hình và các dòng tranh phổ biến

Tranh sắt nghệ thuật là tranh tạo hình bằng kim loại cắt, uốn hoặc ghép rồi sơn phủ. Cấu tạo, cách tranh tạo hình nhờ khoảng trống và các dòng tranh chính.

A young Vietnamese woman seen from behind runs her fingertips along a black steel wall artwork of a tree silhouette in a bright apartment hallway, side angle, soft morning light

Tranh sắt nghệ thuật là tranh treo tường hoặc đặt đứng, trong đó hình ảnh được tạo ra bằng chính tấm hay thanh kim loại: cắt thủng thành hình, uốn thành nét, ghép nhiều lớp hoặc hàn từ các chi tiết nhỏ, sau đó phủ sơn hay lớp hoàn thiện để chống gỉ và lên màu. Khác tranh vẽ hay tranh in, tranh sắt không có lớp màu kể chuyện; nó kể bằng hình khối, khoảng trống và cái bóng in lên tường.

Vật liệu thường là thép tấm mỏng, đôi khi là inox, nhôm hoặc thép mạ. Phần lớn tranh bán phổ biến hiện nay được cắt bằng máy theo bản vẽ, còn tranh uốn tay và tranh hàn ghép mang dấu tay người thợ rõ hơn. Bên dưới là cấu tạo của một bức tranh sắt, cách nó tạo ra hình ảnh trên tường, các dòng tranh chính và vài cách tự nhận ra tranh làm kỹ hay làm vội.

Ba thành phần làm nên một bức tranh sắt

Nhìn kỹ bất kỳ bức tranh sắt nào cũng thấy ba phần. Phần thứ nhất là thân tranh: tấm thép đã được cắt thủng thành hình, hoặc các thanh sắt đã được uốn và hàn lại với nhau. Độ dày tấm thép, kích thước và độ chi tiết của hình cắt quyết định tranh cứng hay dễ cong, nặng hay nhẹ, nét sắc hay nét mềm.

Phần thứ hai là lớp hoàn thiện: sơn tĩnh điện, sơn giả đồng, sơn nhũ, lớp mạ hay lớp phủ trong suốt trên mặt thép đã xử lý. Lớp này vừa cho màu vừa là hàng rào ngăn hơi ẩm chạm vào thép. Một bức tranh cắt đẹp mà sơn ẩu, sót mép cắt hay mặt sau, thì sau một mùa nồm là thấy chấm gỉ.

Phần thứ ba thường bị bỏ quên là hệ treo: tai treo, ke hay ống đệm hàn ở mặt sau để tranh cách tường một khoảng và đứng thẳng. Hệ treo quyết định bóng đổ đẹp hay xấu, tranh có bị nghiêng sau vài tháng hay không. Khi so sánh hai bức tranh trông giống nhau, bạn nên lật mặt sau ra xem trước khi nhìn mặt trước, vì sự khác nhau về độ kỹ thường nằm ở đó.

Tranh sắt "vẽ" bằng khoảng trống và cái bóng

Người mới tiếp xúc tranh sắt hay nghĩ phần kim loại là phần hình. Thực ra ở dòng tranh cắt, phần bị cắt bỏ mới là nơi hình ảnh hiện ra: ánh sáng xuyên qua khe cắt, màu tường lộ ra phía sau và mắt người tự nối các mảng lại thành con cá, cành cây hay dãy núi. Giới mỹ thuật gọi đó là khoảng âm, và tranh sắt dùng nó gần như tuyệt đối.

Vì thế cùng một bức tranh có thể trông rất khác trên hai bức tường. Treo lên tường trắng, tranh sơn đen hiện lên sắc như nét mực. Treo lên tường xám đậm, hình gần như chìm mất. Thêm một chiếc đèn rọi chếch từ trên xuống, tranh có thêm một lớp hình thứ hai là cái bóng in lên tường, lệch đi theo góc đèn, khiến bức tranh phẳng bỗng có chiều sâu.

Điều này dẫn tới một nguyên tắc ít người để ý khi chọn tranh: bạn đang mua cả mối quan hệ giữa tranh, tường và nguồn sáng chứ không chỉ mua một tấm kim loại. Trước khi chốt mẫu, hãy nghĩ bức tường đó màu gì, ánh sáng ban ngày đến từ phía nào và buổi tối có đèn nào chiếu vào không. Ba câu trả lời đó quan trọng không kém chủ đề tranh.

Các dòng tranh sắt chính và cảm giác mỗi dòng mang lại

Bảng dưới gom các dòng tranh sắt hay gặp. Ranh giới giữa các dòng không cứng, nhiều tranh kết hợp hai ba kỹ thuật, nhưng biết dòng gốc giúp bạn hỏi đúng câu và hiểu vì sao giá khác nhau.

Dòng tranhCách tạo hìnhCảm giác khi nhìnHợp với
Cắt laser một lớpMột tấm thép cắt thủng theo bản vẽPhẳng, sắc nét, giống hình bóngTường trơn, phong cách tối giản
Nhiều lớp nổi khốiVài tấm cắt riêng, đặt chồng cách nhauCó xa gần, chiều sâu rõTường rộng, phòng khách, sảnh
Uốn tay, rènThanh sắt uốn, gò, hàn thành nétMềm, có dấu tay, hơi mộcNhà có gỗ, gạch thô, quán mộc
Hàn ghép chi tiếtHàng trăm mảnh nhỏ hàn lại như phù điêuDày, nhiều kết cấu, như điêu khắcĐiểm nhấn lớn, không gian trưng bày
Kết hợp gỗ, kính, đènThân sắt gắn trên nền gỗ hoặc kèm đènẤm hơn, có ánh sáng riêngPhòng ngủ, quán buổi tối
Độc bản mỹ thuậtLàm một lần theo ý tưởng riêngMang cá tính tác giảNgười sưu tầm, công trình riêng

Phần lớn tranh bán sẵn thuộc hai dòng đầu vì làm bằng máy, lặp lại được và giá dễ chịu hơn. Dòng uốn tay và hàn ghép tốn công nhiều hơn hẳn, mỗi bức hơi khác nhau, nên thường được đặt làm theo yêu cầu.

Tranh sắt khác hoa văn sắt kiến trúc ở chỗ nào

Cùng là thép cắt hoa văn, nhưng một tấm vách ngăn cắt CNC và một bức tranh sắt treo tường được nghĩ ra với hai mục đích khác nhau. Tranh sắt chỉ cần đẹp, đứng yên trên tường và chịu được trọng lượng của chính nó. Hoa văn kiến trúc như vách ngăn, lan can, cổng, ô thoáng phải chịu va chạm, gió, lực tì của người và đôi khi là an toàn cho trẻ nhỏ.

Vì thế hoa văn kiến trúc thường dày hơn, có khung bao, hoạ tiết lặp lại theo mô đun để ghép thành tấm lớn, và chi tiết không được quá mảnh. Tranh sắt thì ngược lại, được phép có nét rất mảnh, chi tiết dày đặc và bố cục chỉ nhìn đẹp từ một phía.

Hiểu điểm này giúp bạn tránh một nhầm lẫn khá phổ biến: lấy mẫu tranh treo tường đặt làm vách ngăn phòng, rồi thấy tấm vách rung, cong mép, hoặc chi tiết mảnh bị gãy khi có người chạm vào. Nếu bạn thích một mẫu tranh và muốn dùng làm vách, hãy nói rõ mục đích với người làm để họ đổi độ dày, thêm khung và làm lại cầu nối cho chắc.

Cách tự nhận ra một bức tranh sắt làm kỹ

Mép cắt nhẵn, không gai. Đưa ngón tay dọc mép trong các khe cắt, nhẹ tay. Tranh được mài ba via cẩn thận cho cảm giác trơn; tranh làm vội để lại gờ sắc, sơn phủ lên vẫn gồ ghề và dễ bong ở đúng chỗ đó.

Sơn phủ đều cả mặt sau và trong khe. Nhìn nghiêng vào mép cắt và lật mặt sau. Mặt sau còn lộ thép trần, hoặc lớp sơn mỏng đến mức thấy vân kim loại, là chỗ gỉ sẽ bắt đầu.

Tranh phẳng khi đặt nằm. Đặt tranh lên mặt sàn phẳng. Tranh một lớp bị vênh cong một góc thường do thép quá mỏng so với khổ tranh hoặc bị nhiệt làm biến dạng khi cắt.

Cầu nối hợp lý, không lộ thô. Những nhánh nhỏ giữ các chi tiết dính vào thân tranh nên nằm ở chỗ tự nhiên như cành, nếp áo, gợn sóng, không cắt ngang mặt nhân vật hay giữa con chim.

Hệ treo chắc, cân. Tai treo hàn chắc, nằm đúng trọng tâm, có ống đệm để tranh cách tường. Treo thử bằng tay xem tranh có tự nghiêng về một bên không.

Những hiểu lầm hay gặp về tranh sắt

"Tranh sắt thì rất nặng." Không hẳn. Tranh một lớp khổ vừa phải làm từ thép mỏng thường nhẹ hơn nhiều người tưởng, vì phần lớn diện tích đã bị cắt bỏ. Tranh nhiều lớp, tranh hàn ghép hay tranh có nền gỗ mới thực sự nặng và cần treo cẩn thận. Hỏi người bán cân nặng cụ thể thay vì đoán.

"Tranh sắt để trong nhà sẽ gỉ." Tranh được xử lý bề mặt và sơn kỹ, để trong nhà, không bị nước tạt, thường giữ được rất lâu. Gỉ thường bắt đầu ở chỗ sơn bị trầy, mép cắt sót sơn hoặc chân vít, tức là lỗi làm hoặc lỗi treo, không phải bản chất vật liệu.

"Tranh sắt chỉ hợp quán cà phê, nhà hàng." Ấn tượng này đến từ các quán phong cách công nghiệp hay dùng tranh sắt đen. Thực tế tranh sắt có thể sơn trắng, màu đồng, xanh rêu, kết hợp gỗ sáng và vẫn rất hợp phòng ngủ hay phòng khách gia đình.

"Tranh sắt lạnh, thiếu cảm xúc." Cảm giác lạnh thường do chọn sai màu so với tường hoặc treo dưới ánh đèn trắng gắt. Đổi sang ánh sáng vàng ấm và chọn màu hoàn thiện ấm hơn là bức tranh đổi hẳn tính cách.

Mấy câu nên tự hỏi trước khi chọn dòng tranh

Trước khi đi xem mẫu, trả lời được các câu dưới đây sẽ giúp bạn loại nhanh một nửa số lựa chọn và nói chuyện với người bán rõ ràng hơn.

  • Bức tường định treo màu gì, trơn hay có hoa văn, có ánh sáng chiếu vào buổi tối không? Tường hoa văn hợp tranh nét đơn giản, tường trơn mới làm nổi tranh chi tiết.
  • Tường làm bằng gì: gạch, bê tông, thạch cao hay vách gỗ? Câu này quyết định bạn có nên chọn tranh nhiều lớp nặng hay không.
  • Bạn muốn tranh làm điểm nhấn chính của căn phòng hay chỉ là một chi tiết phụ hoà vào nền? Điểm nhấn hợp tranh nhiều lớp hoặc có đèn; chi tiết phụ hợp tranh một lớp nét mảnh.
  • Không gian có ẩm không: gần nhà tắm, gần bếp, ven biển, hay mùa nồm kéo dài? Nơi ẩm cần lớp sơn tốt và tránh nền gỗ.
  • Bạn ở lâu dài hay thuê nhà, có hay chuyển chỗ không? Người hay chuyển nhà nên ưu tiên tranh nhẹ, dễ tháo, ít lỗ khoan.
  • Có ai trong nhà là trẻ nhỏ hay thú cưng hay với tới tường không? Tranh có mép nhọn, chi tiết thò ra nên treo cao hơn hoặc chọn mẫu nét tròn.

Có đủ các câu trả lời này rồi, bảng các dòng tranh ở trên sẽ tự thu hẹp lại còn một hai lựa chọn hợp nhất với nhà bạn. Lúc đó việc xem mẫu chỉ còn là chọn chủ đề và màu, không còn lạc giữa hàng trăm kiểu tranh khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Tranh sắt nghệ thuật khác tranh sắt mỹ nghệ thông thường thế nào?

Hai cách gọi này thường được dùng lẫn cho nhau. Nhiều người dùng chữ nghệ thuật cho tranh có bố cục, chủ đề được thiết kế kỹ hoặc làm độc bản, còn mỹ nghệ cho tranh sản xuất loạt theo mẫu có sẵn. Không có ranh giới chính thức, nên hãy hỏi cách làm cụ thể thay vì dựa vào tên gọi.

Tranh sắt có cần đóng khung như tranh vẽ không?

Phần lớn tranh sắt không cần khung, vì chính đường viền cắt và khoảng hở với tường đã tạo ra giới hạn của tranh. Một số mẫu có viền bao để tăng độ cứng hoặc để gắn nền gỗ, kính. Đóng khung kín thường làm mất bóng đổ, là nét đẹp riêng của tranh sắt.

Tranh sắt treo trong phòng ngủ có ổn không?

Hoàn toàn ổn nếu chọn mẫu nét mềm, màu ấm và treo chắc chắn ở vị trí không va đầu khi ngồi dậy. Phòng ngủ ít bụi và ít ẩm hơn bếp hay phòng tắm nên tranh giữ màu tốt. Nên tránh mẫu quá nhiều chi tiết nhọn treo sát đầu giường.

Tranh sắt và tranh inox có phải là một không?

Không hẳn. Tranh sắt thường làm từ thép thường rồi sơn phủ, còn tranh inox làm từ thép không gỉ, có thể để lộ mặt kim loại xước hoặc gương. Inox chịu ẩm tốt hơn nhưng cảm giác sáng lạnh, khó tạo màu đậm như sơn. Nhiều người vẫn gọi chung cả hai là tranh sắt.

Tranh sắt có tháo ra mang đi chỗ khác được không?

Được, đây là một ưu điểm của tranh sắt so với tranh vẽ trực tiếp lên tường hay giấy dán tường. Khi tháo cần gói kỹ các chi tiết mảnh và góc nhọn, đặt nằm phẳng, không đè vật nặng lên để tránh cong vênh hoặc trầy lớp sơn.

Mới chơi tranh sắt nên bắt đầu với dòng nào?

Nên bắt đầu với tranh cắt một lớp, kích thước vừa phải, màu sơn tương phản với tường. Dòng này nhẹ, dễ treo, dễ đổi chỗ và giúp bạn cảm nhận được hiệu ứng bóng đổ trước khi quyết định đầu tư vào tranh nhiều lớp hay tranh làm theo yêu cầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138