TranhSat.comTranh Sắt
Treo và lắp đặt tranh sắt

Treo tranh sắt lên vách thạch cao: tìm xương khung và chọn tắc kê phù hợp

Vách thạch cao chịu tải kém hơn tường gạch. Cách tìm xương khung, chọn tắc kê bướm hay bắt vào xương, và khi nào phải gia cố trước khi treo tranh sắt.

Close-up of a woman hand moving a small magnet across a smooth plasterboard partition in a bright bedroom, soft side light, the rest of the room blurred

Treo tranh sắt lên vách thạch cao an toàn nhất là bắt vít vào xương khung kim loại phía sau tấm; nếu không trúng xương thì chỉ treo tranh nhẹ bằng tắc kê bướm hoặc tắc kê dù kim loại, còn tranh nặng phải gia cố vách hoặc dùng thanh treo ngang bắt qua hai xương. Tắc kê nhựa dùng cho tường gạch gần như không giữ được gì trong tấm thạch cao.

Tấm thạch cao là lớp thạch cao ép giữa hai lớp giấy, dày khoảng 9 đến 12 mm, bản thân nó mềm và giòn. Sức giữ không nằm ở tấm mà nằm ở khung xương phía sau và ở cách tắc kê ôm lấy mặt sau tấm. Hiểu điều này, bạn sẽ biết vì sao cùng một bức tranh, treo đúng chỗ thì đứng yên nhiều năm, treo lệch vài centimet thì vách nứt sau vài tuần.

Vách thạch cao khác tường gạch ở đâu khi treo tranh

Tường gạch giữ vít nhờ lực ma sát trong thân tường đặc. Vách thạch cao thì rỗng: phía sau tấm là khoảng trống, có các thanh xương kim loại dựng đứng cách đều nhau, thường trong khoảng 40 đến 60 cm tuỳ đội thi công, thêm thanh ngang ở chân, đỉnh và đôi khi ở giữa. Mỗi điểm treo tranh chỉ có hai lựa chọn: hoặc rơi vào xương, hoặc rơi vào khoảng rỗng giữa các xương.

Khi rơi vào khoảng rỗng, mọi sức giữ dựa vào việc tắc kê bung ra phía sau, ép lên mặt trong của tấm. Tấm thạch cao chịu nén ở diện tích lớn khá tốt nhưng bị kéo bật và cắt ở mép lỗ rất kém, nên tải mỗi điểm cần thấp hơn nhiều so với tường gạch. Thêm vào đó, tranh sắt thường gây lực kéo ra ngoài vì trọng tâm nằm lệch khỏi mặt tường, nhất là tranh nhiều lớp nổi khối.

Một điểm nữa ít người để ý: vách thạch cao trong căn hộ thường mỏng hơn tường gạch, phía bên kia có thể là tủ quần áo, phòng ngủ trẻ con hoặc nhà vệ sinh. Vít quá dài có thể xuyên ra mặt bên kia hoặc chạm đường dây điện đi trong lòng vách. Vì vậy chiều dài vít với thạch cao phải tính theo độ dày tấm cộng phần móc, không chọn càng dài càng tốt.

Cuối cùng, vách thạch cao trần nhà và vách đứng là hai chuyện khác nhau. Bài này nói về vách đứng; treo vào trần thạch cao là việc nên giao cho thợ vì liên quan đến hệ treo trần.

Tìm xương khung phía sau tấm

Dò bằng nam châm. Vít bắt tấm thạch cao vào xương là vít thép, nên một viên nam châm nhỏ rê chậm trên mặt vách sẽ dính lại ở đầu vít. Thấy vài đầu vít thẳng hàng theo chiều dọc là bạn đã tìm được một thanh xương. Đánh dấu bằng băng keo giấy, không vẽ bút mực lên tường.

Gõ và nghe. Gõ nhẹ dọc theo chiều ngang vách: tiếng rỗng vang là khoảng trống, tiếng đặc hơn là chỗ có xương. Cách này cần chút quen tay và chỉ dùng để khoanh vùng.

Đo từ góc hoặc mép cửa. Xương thường bắt đầu ở góc vách và quanh khung cửa. Tìm được một thanh, đo ngang khoảng cách đều để đoán thanh kế tiếp rồi xác nhận lại bằng nam châm.

Dùng máy dò tường. Máy dò cầm tay báo vùng có xương, kim loại và một số loại máy báo cả dây điện có điện. Kết quả phụ thuộc độ ẩm và độ dày tấm, nên kiểm lại bằng cách thứ hai trước khi khoan.

Khoan thử lỗ kim. Ở chỗ sẽ bị tranh che, khoan một lỗ rất nhỏ. Mũi khoan gặp lực cản cứng sau khoảng một centimet là chạm xương, xuyên hẫng là khoảng rỗng. Lỗ nhỏ dễ trám nếu sai.

Chọn cách bắt theo cân nặng tranh

Bảng sau là gợi ý tham khảo cho vách thạch cao tiêu chuẩn một lớp tấm. Tải thật của từng loại tắc kê phải xem trên bao bì sản phẩm, và luôn lấy dư.

Phương ánPhù hợp vớiLưu ý
Tắc kê nhựa thông thườngKhông nên dùngTrong tấm rỗng nó không nở đúng, quay tròn trong lỗ
Tắc kê xoắn tự khoanTranh rất nhẹ, khoảng vài kilogam đổ lạiLắp nhanh nhưng dễ toác lỗ nếu vặn quá tay
Tắc kê bướm, tắc kê dù kim loạiTranh nhẹ đến vừaCánh bung ra phía sau, cần đủ khoảng rỗng sau tấm
Vít bắt thẳng vào xươngTranh vừa và nặngChắc nhất trên vách có sẵn, vị trí phụ thuộc chỗ xương
Thanh treo ngang bắt qua hai xươngTranh rộng hoặc vị trí treo nằm giữa hai xươngGác tranh lên thanh, tranh đặt được ở bất kỳ đâu trên thanh
Gia cố bằng tấm gỗ hoặc xương phụ khi đang làm váchTranh nặng, tranh nhiều lớp, tranh có đènChỉ làm được trước khi đóng tấm hoặc phải mở vách

Với tranh sắt, cột thứ hai nên đọc thận trọng hơn so với tranh canvas cùng cân nặng, vì tranh sắt có cạnh cứng, khi bị chạm sẽ tạo lực bật lên điểm treo. Khi phân vân giữa hai phương án, chọn phương án chắc hơn.

Tranh rộng mà vị trí đẹp lại nằm giữa hai xương

Đây là tình huống gặp nhiều nhất. Ví dụ giả định: phòng ngủ căn hộ có vách thạch cao sau đầu giường, bức tranh sắt hoạ tiết cành cây rộng 120 cm cần nằm giữa giường, nhưng hai thanh xương lại ở vị trí lệch sang trái. Nếu bắt theo xương, tranh sẽ lệch khỏi trục giường thấy rõ.

Cách xử lý gọn là thanh treo ngang: một thanh gỗ cứng hoặc thanh nhôm, thép dài hơn khoảng cách hai xương, bắt vít vào cả hai xương. Thanh này nằm ẩn sau tranh. Tranh gác lên thanh bằng tai treo hoặc kiểu thanh treo vát, nên có thể đặt chính giữa giường dù xương ở đâu. Khi chọn thanh, bề dày thanh cộng tai treo sẽ quyết định tranh cách tường bao nhiêu, nên tính trước để tranh không chìa ra quá nhiều.

Nếu tranh nhẹ, có thể kết hợp một điểm vào xương và một điểm bằng tắc kê bướm. Cách này chấp nhận được nhưng hai điểm sẽ có độ cứng khác nhau, theo thời gian điểm tắc kê dễ lún nhẹ làm tranh nghiêng. Thanh treo ngang ổn định hơn và không đòi hỏi bạn phải lấy dấu chính xác từng milimét.

Một lựa chọn khác cho người thuê nhà hoặc người chưa muốn khoan nhiều là đặt tranh lên kệ gác hoặc kệ đầu giường, tựa vào vách. Tranh sắt mỏng đứng tựa thường đẹp với phong cách tối giản, nhưng cần chặn chân tranh và buộc dây an toàn phía sau nếu nhà có trẻ nhỏ.

Nhà đang làm vách: dặn đội thạch cao điều gì

Nếu bạn đang sửa nhà hoặc nhận bàn giao căn hộ còn làm thêm vách, đây là lúc rẻ và dễ nhất để chuẩn bị cho tranh. Những câu nên trao đổi với đội thi công:

  • Vị trí dự kiến treo tranh, kích thước và cân nặng ước lượng, để họ chèn tấm gỗ gia cố hoặc thêm xương phụ đúng vùng đó trước khi đóng tấm.
  • Chụp ảnh vách khi chưa đóng tấm, có thước đo đặt cạnh, để sau này biết xương, dây điện, ống nước chạy ở đâu.
  • Nếu muốn có đèn hắt sau tranh, đi sẵn ống luồn dây và hộp điện ở vị trí phù hợp, để thợ điện lắp sau mà không phải mở vách.
  • Hỏi họ dùng tấm loại gì, một lớp hay hai lớp, vì vách hai lớp tấm chịu tải điểm tốt hơn.
  • Đánh dấu vùng gia cố lên bản vẽ hoặc ghi chú trong điện thoại, vì sau khi bả và sơn sẽ không còn nhìn thấy.

Chi phí gia cố lúc này thường nhỏ so với việc phải cắt vách, vá lại, bả và sơn khi tranh đã mua về. Đây là việc đáng làm nếu bạn đã chắc sẽ treo một bức tranh sắt lớn ở vị trí đó.

Dấu hiệu treo sai và cách xử lý

Vết nứt hình sao quanh vít. Tấm đang bị kéo bật ở mép lỗ. Tháo tranh xuống ngay, chuyển sang bắt vào xương hoặc thanh treo ngang. Vết nứt nhỏ trám lại bằng bột bả, vết lớn có thể cần thợ cắt vá miếng tấm mới.

Tranh từ từ chúi về trước. Điểm treo phía trên đang lún vào tấm. Thường gặp với tranh nhiều lớp có trọng tâm xa tường. Cần một điểm đỡ phía dưới tranh, như hai đệm cao su chống lên vách, để chia lực.

Mặt vách phồng nhẹ quanh điểm treo. Tắc kê bướm vặn quá tay làm cánh ép lõm mặt sau tấm. Điểm này đã yếu, nên dời điểm khác.

Tranh rung khi đóng cửa phòng. Vách mỏng truyền rung tốt. Thêm miếng đệm cao su mỏng giữa khung tranh và vách, vừa giảm tiếng lạch cạch vừa đỡ mòn sơn.

Không làm. Không dùng keo dán tranh sắt nặng lên mặt giấy của tấm thạch cao: lớp giấy bong ra kéo theo cả tranh. Không treo thêm vật khác lên chính tranh, như dây đèn trang trí hay chậu cây nhỏ.

Tranh nhiều lớp và tranh có đèn trên vách thạch cao

Tranh nhiều lớp nổi khối thường dùng trụ đệm để tách lớp trước khỏi lớp nền, tổng độ dày có thể vài centimet. Trọng tâm nằm xa mặt vách hơn tranh một lớp, nên điểm treo phía trên vừa bị kéo xuống vừa bị kéo bật ra ngoài. Trên vách thạch cao, đây là kiểu lực khó chịu nhất. Với loại tranh này, hãy coi việc bắt vào xương hoặc thanh treo ngang là bắt buộc, kèm hai điểm tì phía dưới để tranh không chúi.

Tranh có đèn LED hắt sau còn kéo theo bộ nguồn và dây. Không nên nhét bộ nguồn kín vào khoảng rỗng trong vách vì nó toả nhiệt và khó thay khi hỏng. Bộ nguồn nên đặt ở chỗ thoáng, tiếp cận được, còn dây đi qua vách phải có ống luồn và do thợ điện làm. Nếu nhà đang làm vách, đây là lý do chính đáng để đi sẵn hộp điện sau vị trí tranh như đã nói ở trên.

Một lưu ý nữa là vách thạch cao giữa phòng ngủ và phòng tắm có thể ẩm hơn bình thường. Tranh sắt treo ở mặt vách này nên được kiểm định kỳ chân vít và mép cắt, vì ẩm từ phía sau dễ làm gỉ chỗ tiếp xúc trước.

Câu hỏi thường gặp

Vách thạch cao treo được tranh sắt nặng bao nhiêu?

Không có con số chung, vì phụ thuộc loại tấm, khoảng cách xương và cách bắt. Tranh nhẹ vài kilogam treo bằng tắc kê bướm thường ổn; tranh nặng hơn nên bắt vào xương, dùng thanh treo ngang hoặc gia cố vách. Hãy đọc tải ghi trên bao bì tắc kê và lấy dư.

Tắc kê nhựa dùng cho tường gạch có dùng được cho thạch cao không?

Không nên. Tắc kê nhựa cần thân tường đặc để nở và bám, trong tấm thạch cao rỗng nó quay tròn hoặc bị kéo tuột. Với thạch cao, dùng tắc kê bướm, tắc kê dù kim loại, tắc kê xoắn cho tranh rất nhẹ, hoặc bắt thẳng vào xương.

Làm sao tìm xương vách thạch cao nếu không có máy dò?

Dùng một viên nam châm nhỏ rê chậm trên vách để tìm đầu vít bắt tấm, các đầu vít thẳng hàng dọc chính là vị trí xương. Kết hợp gõ nghe tiếng và đo từ góc vách để đoán thanh kế tiếp, rồi xác nhận bằng nam châm.

Có nên dùng keo dán tranh sắt lên vách thạch cao để khỏi khoan không?

Không nên với tranh sắt có trọng lượng. Keo bám vào lớp giấy mặt ngoài tấm, và lớp giấy này bong khá dễ, nên tranh có thể rơi kéo theo một mảng giấy. Keo chỉ cân nhắc cho vật trang trí rất nhẹ.

Vít bắt vào xương thạch cao nên dài bao nhiêu?

Đủ để xuyên qua độ dày tấm, phần móc hoặc thanh treo và ăn vào xương thêm khoảng một centimet là được, tham khảo. Vít quá dài không chắc hơn mà còn có nguy cơ chạm dây điện hoặc xuyên sang phòng bên kia.

Vách thạch cao bị nứt quanh chỗ treo tranh có sửa được không?

Sửa được. Vết nứt nhỏ thì trám bột bả, chà phẳng và dặm sơn. Nếu tấm đã vỡ thành mảng hoặc lõm sâu, thợ sẽ cắt bỏ mảng hỏng, vá tấm mới, bả và sơn lại. Sau đó nhớ đổi sang cách treo chắc hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138