Khi nhận tranh sắt, hãy kiểm theo thứ tự: vỏ thùng trước khi ký, quay video lúc mở, rồi đặt tranh nằm phẳng để soi kích thước so với bản vẽ, độ phẳng, mép cắt, lớp sơn, các chi tiết mảnh, số lớp và chân đỡ, phụ kiện treo và đèn. Lỗi nào thấy được thì báo ngay trong ngày, kèm ảnh và video.
Mười lăm đến hai mươi phút kiểm kỹ lúc nhận giúp bạn tránh cảnh treo tranh lên rồi mới thấy mép gỉ hay thiếu vít, khi đó khó chứng minh lỗi có từ trước. Bài này đi theo đúng trình tự bạn sẽ làm khi thùng hàng tới cửa, kèm cách phân biệt lỗi đáng báo với khác biệt bình thường của hàng làm tay.
Trước khi ký nhận: kiểm vỏ thùng và quay video
Phần này làm khi người giao còn đứng đó. Nhiều bên vận chuyển chỉ giải quyết khiếu nại khi bất thường được ghi nhận ngay lúc giao.
- Nhìn bốn mặt và các góc thùng: móp, thủng, ướt, đinh bung, góc bẹp là dấu hiệu cần chú ý.
- Nếu thùng có dấu hiệu va đập, chụp ảnh ngay, ghi chú lên phiếu giao trước khi ký, hoặc nhắn cho người gửi tại chỗ.
- Bật quay video trên điện thoại trước khi cắt băng dính, quay liên tục một mạch, không dừng, không cắt ghép.
- Mở thùng từ mặt có ghi "mặt trên" hoặc mặt có mũi tên, dùng dao rọc giấy lưỡi ngắn để không rạch vào tranh.
- Nhấc tranh ra bằng hai người với tranh lớn, cầm vào phần khung hoặc chỗ nét dày, không cầm vào chi tiết mảnh.
Video không cần đẹp, chỉ cần liên tục và thấy rõ tranh lúc vừa lộ ra. Đây là bằng chứng mạnh nhất nếu có hư hỏng do vận chuyển.
Danh sách soi tranh từng mục
Đặt tranh nằm trên một mặt phẳng rộng có lót chăn hoặc tấm xốp. Mở bản vẽ đã chốt trên máy bên cạnh. Đi lần lượt từng dòng dưới đây.
| Mục | Cách kiểm | Bình thường | Đáng báo |
|---|---|---|---|
| Kích thước | Đo ngang, cao bằng thước cuộn, so bản vẽ | Lệch vài mi-li-mét | Lệch hàng phân, đảo ngang dọc |
| Độ phẳng | Đặt trên sàn phẳng, nhìn ngang sát mặt sàn | Hở rất nhỏ ở mép | Võng giữa, vênh góc rõ |
| Mép cắt | Vuốt nhẹ bằng mu ngón tay dọc mép | Mép trơn, có thể hơi sần | Cạnh sắc cứa tay, ba via chưa mài |
| Lớp sơn | Soi nghiêng dưới đèn hoặc ánh cửa sổ | Khác biệt rất nhẹ giữa các vùng | Trầy lộ kim loại, sơn chảy, lỗ kim, chỗ sót sơn |
| Chi tiết mảnh | So từng vùng với bản vẽ | Nét hơi dày hơn bản vẽ | Thiếu chi tiết, gãy, gập |
| Lớp và chân đỡ | Lắc rất nhẹ tranh nhiều lớp | Chắc, không kêu | Lớp lỏng, chân đỡ bung |
| Phụ kiện treo | Đếm theo báo giá | Đủ số | Thiếu, sai loại với tường |
| Đèn | Cắm thử theo hướng dẫn kèm | Sáng đều | Đoạn tắt, nhấp nháy, dây đứt |
Cột "bình thường" quan trọng không kém cột "đáng báo". Hàng làm tay không giống hàng in đúc, nên những khác biệt rất nhỏ là chuyện thường, báo những lỗi như vậy chỉ làm mất thời gian cả hai bên. Ghi kết quả từng dòng vào ghi chú điện thoại ngay khi kiểm.
Soi lớp sơn kỹ hơn ở những chỗ khó
Mặt sau và mép trong của các lỗ. Sơn phun từ phía trước hay sót ở thành trong của các lỗ cắt nhỏ và ở mặt sau. Những chỗ trơ kim loại này là nơi gỉ xuất hiện đầu tiên khi trời nồm. Soi bằng đèn pin điện thoại chiếu xiên.
Quanh lỗ bắt vít. Lỗ khoan sau khi sơn sẽ để lộ thép trơn. Hỏi xưởng lỗ treo được khoan trước hay sau khi sơn; nếu sau, cần dặm sơn lại quanh lỗ.
Chỗ hai lớp chạm nhau. Ở tranh nhiều lớp, chỗ chân đỡ ép lên mặt sơn có thể bị bong nhẹ khi vận chuyển. Nhìn quanh các chân đỡ.
Màu giả đồng, nhũ vàng. Hiệu ứng này cố ý không đều, nên đừng nhầm chỗ đậm nhạt là lỗi. Lỗi là chỗ lộ hẳn lớp nền hoặc vệt chảy dày.
Mặt sơn dưới đèn thật. Dựng tranh tạm vào tường chỗ sẽ treo, bật đèn như buổi tối. Màu dưới đèn vàng có thể khác ảnh chụp ban ngày; đây không phải lỗi nhưng nên biết trước khi khoan.
Tranh có đèn: kiểm phần điện thế nào cho an toàn
Đọc hướng dẫn kèm trước khi cắm. Mỗi bộ đèn có nguồn và cách nối riêng. Nếu không có hướng dẫn, hỏi xưởng trước, không đoán.
Thử đèn khi tranh còn nằm trên sàn. Cắm thử ngắn bằng ổ cắm có sẵn, để thấy toàn bộ dải sáng có đều không, có đoạn nào tắt hay nhấp nháy không. Thử lúc này dễ hơn nhiều so với khi tranh đã lên tường.
Soi dây và đầu nối. Dây không bị dập, vỏ không nứt, đầu nối không lỏng, không có chỗ lõi đồng lộ ra. Dây chạy qua mép thép phải có ống hoặc đệm bảo vệ, vì mép cắt lâu ngày có thể cứa rách vỏ dây.
Bộ nguồn cần chỗ thoáng. Nguồn đèn toả nhiệt khi chạy lâu. Hỏi xưởng nguồn đặt ở đâu sau khi treo, có bị kẹp kín sau tranh không.
Đấu nối cố định để thợ điện làm. Cắm thử bằng phích có sẵn thì ai cũng làm được. Nhưng đấu vào đường điện âm tường, lắp công tắc riêng hay đi dây qua trần là việc của thợ điện có kinh nghiệm, nhất là ở nhà ẩm hoặc khu vực gần nước.
Phân biệt lỗi thật với khác biệt của hàng làm tay
Tranh cắt laser có độ chính xác cao, nhưng các khâu sau như mài mép, uốn, hàn chân đỡ, sơn đều có bàn tay người. Vì vậy hai bức cùng mẫu không bao giờ giống nhau tuyệt đối, và tranh thật cũng không giống từng điểm ảnh của bản phối cảnh.
Một cách nghĩ hữu ích: lỗi là thứ khiến tranh không dùng được như đã thoả thuận, hoặc sẽ hỏng sớm. Kích thước sai làm tranh không vừa tường là lỗi. Sơn sót để lộ thép là lỗi vì sẽ gỉ. Mép sắc cứa tay là lỗi vì không an toàn. Chi tiết thiếu so với bản vẽ chốt là lỗi. Còn nét dày hơn bản vẽ một chút để tranh cứng hơn, màu giả đồng đậm nhạt khác ảnh, một vết hơi sần trên mặt sau không ai thấy thì thường là khác biệt chấp nhận được.
Khi phân vân, hỏi lại chính mình: nếu đã biết điều này lúc duyệt bản vẽ, mình có chốt khác đi không. Nếu có, đó là chuyện đáng nêu. Nếu không, có lẽ nên bỏ qua. Giữ sức cho những lỗi thật giúp cuộc trao đổi với xưởng ngắn gọn và được coi trọng hơn.
Báo lỗi thế nào để được giải quyết nhanh
Cách báo quyết định tốc độ xử lý nhiều hơn mức độ lỗi. Một tin nhắn rõ ràng giúp xưởng biết ngay phải làm gì.
- Báo trong ngày nhận, hoặc sớm nhất có thể; để lâu thì khó chứng minh lỗi có từ trước.
- Gửi video mở thùng, ảnh toàn tranh và ảnh cận từng lỗi, có thước hoặc đồng xu bên cạnh để thấy cỡ.
- Liệt kê lỗi đánh số, ghi vị trí theo bản vẽ, kiểu "lỗi 1: góc trên trái, chóp lá bị gập".
- Nói rõ mong muốn: sửa tại chỗ, gửi trả để sửa, làm lại phần lỗi, hay bù phụ kiện.
- Chưa treo, chưa khoan, chưa tự sửa cho tới khi hai bên thống nhất, để giữ nguyên hiện trạng.
- Giữ thùng và vật liệu đóng gói cho tới khi xong.
Nhiều lỗi nhỏ như thiếu vít, sơn sót vài điểm có thể xử lý bằng cách xưởng gửi bổ sung phụ kiện hoặc lọ sơn dặm đúng màu. Lỗi lớn như cong vênh, sai kích thước thì cần thoả thuận gửi trả hoặc làm lại, theo điều khoản đã ghi lúc đặt.
Những điều không nên làm khi vừa nhận tranh
Không tự nắn tranh cong. Thép mỏng đã võng thì nắn bằng tay thường tạo vết gập mới, bong sơn, và mất luôn căn cứ khiếu nại. Để xưởng xử lý.
Không dựng tranh lớn tựa tường lâu ngày trên sàn. Tranh mỏng tựa nghiêng nhiều ngày có thể võng dần theo trọng lượng. Nếu chưa treo ngay, đặt nằm phẳng trên mặt rộng hoặc để lại trong thùng.
Không lau bằng khăn thô hay chất tẩy mạnh để "làm sạch bụi đóng gói". Bụi xốp lau bằng khăn mềm khô là đủ. Chất tẩy mạnh có thể làm mờ lớp phủ.
Không thanh toán phần còn lại trước khi kiểm xong. Nếu thoả thuận thanh toán khi nhận, xin vài phút kiểm trước. Một xưởng tử tế không ngại điều này.
Không vội khoan tường ngay trong ngày. Kiểm xong rồi mới đo chỗ treo. Nếu phát hiện lỗi phải gửi trả, những lỗ khoan đã đục theo kích thước cũ có khi không dùng được cho tranh làm lại.
Tình huống giả định: tiệm tóc ở Huế nhận bộ ba tranh
Chủ một tiệm tóc nhỏ ở Huế đặt bộ ba tranh sắt hình nhành liễu treo cạnh nhau sau quầy, mỗi tấm khổ vừa. Hàng tới bằng nhà xe trong một buổi chiều mưa. Cô cho xe dừng trước hiên, kiểm ba thùng, thấy một thùng ướt góc nên chụp ảnh và ghi lên phiếu giao trước khi ký.
Mở từng thùng có quay video. Hai tấm đầu ổn. Tấm thứ ba, đúng thùng bị ướt, có một vệt bong sơn nhỏ ở mép dưới, chưa có gỉ. Đối chiếu bản vẽ, cô phát hiện thêm tấm thứ hai bị đánh số nhầm, đáng lẽ là tấm giữa mà dán nhãn tấm phải; xếp thử trên sàn theo bản vẽ thì nhành liễu nối liền như dự kiến, nên chỉ là nhầm nhãn.
Tin nhắn báo xưởng tối hôm đó gồm video, ảnh vết bong có đồng xu bên cạnh, ảnh thùng ướt và một dòng ghi chú về nhãn. Xưởng gửi một lọ sơn dặm đúng màu kèm hướng dẫn, đồng thời ghi nhận để lần sau bọc chống ẩm kỹ hơn. Ba tấm được treo cuối tuần, đúng thứ tự. Mọi việc nhẹ nhàng vì có bằng chứng ngay từ đầu và cô biết phân biệt lỗi cần sửa với chuyện chỉ cần ghi chú.
Câu hỏi thường gặp
Có cần quay video khi mở hàng tranh sắt không?
Nên quay. Video liên tục từ lúc thùng còn nguyên tới khi tranh lộ ra là bằng chứng rõ nhất nếu tranh hỏng do vận chuyển. Không có video, các bên rất dễ đổ lỗi cho nhau.
Tranh sắt lệch kích thước bao nhiêu thì được coi là lỗi?
Lệch vài mi-li-mét là chuyện bình thường của hàng làm tay và không ảnh hưởng khi treo. Lệch tới mức tranh không vừa chỗ đã tính, hoặc đảo ngang dọc so với bản vẽ chốt, thì đáng báo.
Mép tranh sắt sắc có phải lỗi không?
Mép cứa tay khi vuốt nhẹ là lỗi hoàn thiện, vì không an toàn khi lau chùi hay khi có trẻ nhỏ. Báo xưởng để mài lại; không tự mài vì dễ làm trầy sơn quanh đó.
Thấy sơn sót ở mặt sau tranh có đáng lo không?
Đáng để ý, vì chỗ thép trơn ở mặt sau là nơi gỉ thường xuất hiện đầu tiên khi trời nồm ẩm. Báo xưởng để dặm sơn hoặc gửi sơn dặm đúng màu trước khi treo.
Nhận tranh rồi mới phát hiện lỗi sau vài ngày thì sao?
Vẫn nên báo ngay khi thấy, kèm ảnh và mô tả. Lỗi như bong sơn hay gỉ mép có thể thuộc phạm vi bảo hành nếu đã thoả thuận. Lỗi do va đập thì sau vài ngày khó chứng minh, nên kiểm kỹ ngay lúc nhận.
Có nên kiểm tranh trước khi thanh toán phần còn lại không?
Nên, nếu thoả thuận là thanh toán khi nhận. Vài phút kiểm vỏ thùng và mở xem tranh là yêu cầu hợp lý, giúp tránh cảnh đã trả hết rồi mới thấy lỗi.