TranhSat.comTranh Sắt
Vật liệu và lớp sơn hoàn thiện

Độ dày thép làm tranh sắt: một ly, hai ly hay ba ly cho từng khổ tranh

Độ dày thép quyết định tranh sắt có phẳng, nét có sắc và nặng bao nhiêu. Bảng độ dày tham khảo theo khổ tranh, cách tự tính cân nặng và đo độ dày thật.

A Vietnamese man kneels on a wooden floor measuring the edge of a black metal tree silhouette panel with a caliper, low side angle, warm afternoon light

Tranh sắt treo tường trong nhà thường dùng thép dày khoảng một đến hai ly; tranh nhỏ dưới nửa mét có thể mỏng hơn, còn tranh trên hai mét hay đặt ngoài trời thường cần từ hai đến ba ly kèm khung gia cường. Đây là khoảng tham khảo: độ dày phù hợp còn phụ thuộc mức độ cắt rỗng, nét mảnh nhất trong mẫu và cách treo.

Độ dày là thông số ảnh hưởng tới gần như mọi thứ người mua quan tâm: tranh có giữ phẳng không, nét mảnh có sắc không, tranh nặng bao nhiêu và treo bằng gì, giá vật liệu chiếm bao nhiêu. Phần dưới có bảng độ dày theo khổ tranh, cách tự tính cân nặng trước khi đặt làm, giới hạn nét mảnh theo độ dày và cách đo kiểm khi nhận tranh.

Một ly là bao nhiêu và độ dày quyết định những gì

Trong nghề sắt ở Việt Nam, "ly" được dùng để chỉ milimét. Tấm thép một ly là tấm dày khoảng một milimét. Con số nghe nhỏ, nhưng chênh lệch nửa ly thôi đã làm tranh cứng hơn hoặc mềm hơn rõ rệt khi cầm lên, nhất là với tranh bị cắt rỗng nhiều.

Độ dày quyết định độ cứng: tấm dày gấp đôi thì cứng hơn nhiều lần chứ không chỉ gấp đôi, nên một bức tranh khổ lớn mỏng quá sẽ võng, rung khi chạm tay, hoặc cong khi vận chuyển. Độ dày quyết định cân nặng, tăng tỷ lệ thuận: hai ly nặng gấp đôi một ly cùng diện tích. Độ dày cũng giới hạn độ mảnh của nét cắt, vì tấm càng dày, nét quá mảnh càng dễ cháy, biến dạng và yếu.

Cuối cùng, độ dày ảnh hưởng tới cảm giác thị giác. Tranh treo cách tường vài phân sẽ đổ bóng, và mép thép dày hơn tạo một đường viền tối rõ hơn khi nhìn chéo. Một số người thích vẻ chắc nịch đó, số khác thích tranh mỏng nhẹ như nét vẽ. Đây là lựa chọn thẩm mỹ, không có đúng sai.

Bảng độ dày tham khảo theo khổ tranh

Các khoảng dưới đây là tham khảo cho tranh thép sơn treo trong nhà, mức cắt rỗng trung bình. Mẫu cắt rỗng rất nhiều hoặc có chi tiết dài chìa ra thường cần dày hơn hoặc thêm gia cường.

Khổ tranh (cạnh dài)Độ dày tham khảoGhi chú
Dưới khoảng 60 cmKhoảng 0,8 đến 1,2 lyTranh bàn, tranh nhỏ, bộ tranh nhiều tấm
Khoảng 60 đến 120 cmKhoảng 1 đến 1,5 lyKhổ phổ biến cho phòng khách, phòng ngủ
Khoảng 120 đến 200 cmKhoảng 1,5 đến 2 lyNên có thanh gia cường phía sau
Trên khoảng 200 cmKhoảng 2 đến 3 lyThường chia tấm hoặc có khung
Tranh ngoài trời, sân vườnKhoảng 2 ly trở lênChịu gió, cần sơn ngoài trời
Hoa văn cổng, vách ngănThường dày hơn, theo kết cấuTính theo kỹ thuật, xem danh mục hoa văn

Nếu xưởng đề xuất độ dày khác bảng, đừng vội cho là sai. Hãy hỏi lý do: có khi mẫu của bạn ít chi tiết nên có thể mỏng hơn, có khi mẫu nhiều nét dài treo lơ lửng nên phải dày hơn.

Tự tính cân nặng tranh trước khi đặt làm

Biết cân nặng giúp bạn chọn cách treo và biết bức tường có cần gia cố không. Thép có khối lượng riêng khoảng 7,85 tấn mỗi mét khối, tức một mét vuông thép dày một ly nặng khoảng 7,85 kg. Ví dụ giả định với tranh ngang 120 cm, cao 80 cm, dày 1,5 ly:

  1. Tính diện tích tấm nguyên: 1,2 m nhân 0,8 m bằng 0,96 mét vuông.
  2. Nhân với độ dày và khối lượng riêng: 0,96 nhân 1,5 nhân 7,85 được khoảng 11,3 kg cho tấm nguyên chưa cắt.
  3. Ước lượng phần thép còn lại sau khi cắt: tranh hình cây, phong cảnh thường còn khoảng 40 đến 60 phần trăm diện tích; lấy giữa là một nửa.
  4. Cân nặng ước tính: khoảng 5,5 đến 6 kg, cộng thêm lớp sơn, móc treo và khung nếu có.
  5. Với tranh nhiều lớp, tính từng lớp rồi cộng lại, cộng thêm vít và cột đỡ giữa các lớp.

Con số này là ước lượng đủ để chọn cách treo. Nếu xưởng báo tranh nặng hơn nhiều so với cách tính, có thể tranh có khung dày hoặc độ dày thực khác báo giá, nên hỏi lại.

Nét mảnh nhất mà một độ dày cho phép

Một nguyên tắc tham khảo nhiều xưởng dùng là bề rộng nét thép và khe hở không nên nhỏ hơn khoảng độ dày tấm, và với chi tiết dài, mảnh thì nên rộng gấp rưỡi đến gấp đôi. Nói cách khác, tấm hai ly khó giữ được một sợi râu cá rộng một ly dài mười phân; sợi râu đó sẽ cháy, cong hoặc gãy khi sơn và vận chuyển.

Đây là lý do một mẫu vẽ tay rất đẹp trên giấy có khi phải chỉnh lại trước khi cắt: nét được làm dày lên, khe được nới ra, chi tiết lơ lửng được nối thêm cầu nối. Người đặt tranh thường không thích bị sửa mẫu, nhưng đó là giới hạn vật liệu chứ không phải xưởng làm ẩu.

Nếu bạn muốn giữ nét cực mảnh, có hai hướng: chọn tấm mỏng hơn cho đúng phần chi tiết đó, ví dụ tách thành một lớp riêng, hoặc chấp nhận làm tranh khổ lớn hơn để nét được phóng to theo. Hỏi xưởng xem bản vẽ cuối cùng có những chỗ nào phải làm dày, và nhờ đánh dấu trên bản vẽ để bạn duyệt trước khi cắt.

Tranh nhiều lớp: lớp nào dày, lớp nào mỏng

Lớp nền gánh cả bức tranh. Lớp nằm sát tường thường là tấm lớn nhất và chịu lực khi treo, nên hay được làm dày hơn các lớp trước. Nếu lớp nền mỏng mà các lớp phía trước nặng, tranh dễ võng ở giữa.

Lớp nổi phía trước có thể mỏng hơn. Lớp trước nhỏ hơn, nhiều chi tiết hơn, chỉ gánh trọng lượng của chính nó. Dùng tấm mỏng giúp nét sắc và tổng cân nặng giảm. Ví dụ bức núi non ba lớp có thể dùng lớp nền dày hơn và hai lớp trước mỏng hơn, tùy thiết kế.

Khoảng cách giữa các lớp quan trọng như độ dày. Các lớp được tách bằng cột đỡ, thường vài phân. Cột quá ngắn thì bóng đổ không rõ, mất hiệu ứng nổi khối; quá dài thì lớp trước dễ rung. Đây là thông số nên xem trên bản vẽ cùng lúc với độ dày.

Tổng cân nặng tăng nhanh hơn bạn nghĩ. Ba lớp mỗi lớp vài ký cộng cột đỡ và vít là đã thành một bức tranh nặng. Tính đủ trước để chọn cách treo, phần này xem thêm ở các bài về treo và lắp đặt.

Mỏng mà vẫn phẳng: khung và thanh gia cường

Không phải lúc nào cũng tăng độ dày để tranh cứng. Với tranh khổ lớn, nhiều xưởng giữ tấm mặt ở độ dày vừa phải cho nét đẹp, rồi hàn hoặc bắt vít thêm thanh gia cường ẩn phía sau, chạy dọc theo những phần thép liền mạch nhất của hình. Tranh vẫn nhẹ hơn so với tăng độ dày toàn tấm, mà cứng hơn đáng kể.

Thanh gia cường nên nằm sau những mảng đặc của tranh để không lộ ra qua khe hở khi nhìn chéo. Nếu tranh treo cách tường, khung còn đóng vai trò tạo khoảng cách và chỗ bắt móc treo. Khi duyệt bản vẽ, bạn có thể yêu cầu xưởng vẽ cả mặt sau để biết khung chạy ở đâu.

Cách khác là chia tranh thành nhiều tấm ghép, mỗi tấm nhỏ hơn nên phẳng hơn và dễ vận chuyển, đặc biệt khi phải chở xa từ TP Hồ Chí Minh ra Hải Phòng chẳng hạn. Đổi lại sẽ có đường ghép, cần thiết kế để đường ghép rơi vào khe tự nhiên của hình.

Một ví dụ giả định: bức tranh làng quê ba mét cho sảnh một homestay ở Lâm Đồng có thể chia ba tấm, đường ghép giấu sau thân cây và mái nhà. Mỗi tấm dày vừa phải, có khung riêng, treo xong nhìn như một bức liền.

Chỗ hay chọn sai độ dày

Chọn dày cho chắc với tranh nhỏ. Tranh khổ năm mươi phân mà dùng ba ly vừa nặng, vừa mất nét, vừa tốn tiền vật liệu không cần thiết. Tranh nhỏ treo trong nhà hiếm khi cần dày.

Chọn mỏng để giảm giá với tranh lớn. Đây là lỗi hay gặp hơn. Tranh hai mét bằng tấm một ly không gia cường sẽ võng và rung, sơn dễ nứt ở cầu nối khi tranh bị uốn qua lại lúc vận chuyển. Phần tiết kiệm được ở vật liệu thường không bù nổi chi phí nắn lại hay làm lại.

Quên tính độ dày khi chọn cách treo. Tranh nặng hơn dự kiến làm móc treo, vít nở loại nhẹ không còn phù hợp. Nhớ báo cân nặng ước tính cho thợ lắp đặt.

Tin vào con số trên báo giá mà không đo. Thép thương mại có dung sai, và đôi khi tấm thực tế mỏng hơn con số danh nghĩa. Với đơn tranh lớn, nên đo kiểm như phần dưới.

Đo độ dày thật khi nhận tranh

Đo độ dày không khó, nhưng nên làm cẩn thận để không trầy sơn. Một vài lưu ý:

  • Dùng thước kẹp có hai mỏ đo, kẹp vào mép thép ở chỗ nét rộng, kẹp nhẹ tay, có lót giấy mỏng nếu sợ trầy.
  • Trừ đi lớp sơn: sơn tĩnh điện hai mặt cộng lại có thể dày thêm khoảng một đến hai phần mười ly, tham khảo.
  • Đo ở vài điểm khác nhau trên tranh, lấy số trung bình.
  • Nếu chênh lệch lớn so với báo giá, chụp ảnh thước đo và trao đổi ngay với xưởng.
  • Với tranh nhiều lớp, đo riêng từng lớp vì mỗi lớp có thể khác độ dày theo thiết kế.

Không cần đo đến từng phần trăm ly. Mục đích là phát hiện chênh lệch rõ rệt, chẳng hạn báo giá hai ly mà thực tế chỉ hơn một ly một chút.

Nếu không có thước kẹp, cách thô hơn là cân tranh bằng cân sức khỏe: đứng lên cân một mình, rồi bế tranh đứng lên lần nữa, lấy hiệu số. So với cách tính cân nặng ở trên, chênh lệch quá lớn là tín hiệu nên hỏi lại về độ dày hoặc khung.

Câu hỏi thường gặp

Tranh sắt treo phòng khách nên dày bao nhiêu?

Với tranh khoảng một đến một mét hai, độ dày khoảng một đến một ly rưỡi là phổ biến, tham khảo. Tranh lớn hơn hoặc cắt rỗng nhiều thì nên dày hơn hoặc thêm thanh gia cường phía sau để giữ phẳng.

Tranh sắt một ly có bị cong không?

Tranh nhỏ và vừa một ly treo trong nhà thường giữ phẳng tốt nếu thép đạt chuẩn và vận chuyển cẩn thận. Tranh khổ lớn một ly không gia cường thì dễ võng, rung, cong khi vận chuyển.

Tranh sắt khổ hai mét nặng khoảng bao nhiêu?

Ví dụ tranh hai mét nhân một mét dày hai ly, tấm nguyên khoảng 31 kg, còn khoảng một nửa sau khi cắt thì khoảng 15 đến 17 kg, chưa tính khung. Mẫu thực tế có thể khác, hãy hỏi xưởng số cân thật.

Có nên làm tranh dày để treo lâu không bị móp?

Treo trong nhà ít va chạm thì độ dày vừa phải là đủ. Độ dày lớn chủ yếu cần cho tranh khổ lớn, ngoài trời hoặc nơi đông người dễ va vào. Dày quá làm nặng và mất nét.

Độ dày có ảnh hưởng tới giá tranh nhiều không?

Có, vì vật liệu và thời gian cắt tăng theo độ dày, tranh nặng hơn thì đóng gói vận chuyển cũng tốn hơn. Nhưng giá còn do độ chi tiết, số lớp, loại sơn, nên không thể suy giá chỉ từ độ dày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138