TranhSat.comTranh Sắt
Vật liệu và lớp sơn hoàn thiện

Sơn giả đồng, giả cổ cho tranh sắt: các hiệu ứng màu và cách giữ lớp sơn bền

Sơn giả đồng, giả cổ cho tranh sắt vẻ kim loại cũ ấm áp mà nhẹ, rẻ hơn đồng thật. Các hiệu ứng hay gặp, lớp phủ bảo vệ, ánh sáng hợp và lỗi cần nhận ra.

A Vietnamese craftswoman with a small brush softly highlights raised edges of a dark metal galloping horses panel on a workbench, close three quarter angle, warm amber lamp light

Sơn giả đồng, giả cổ là cách tạo cho tranh sắt vẻ ngoài của đồng lâu năm: nền sẫm ở chỗ trũng, ánh đồng sáng ở chỗ nổi, đôi khi điểm thêm sắc xanh rỉ đồng. Tranh nhẹ và rẻ hơn tranh đồng thật nhiều, nhưng độ bền phụ thuộc gần như hoàn toàn vào lớp phủ bảo vệ cuối cùng và tay nghề người làm hiệu ứng.

Khác với một màu sơn trơn, hiệu ứng giả đồng là một chồng nhiều lớp, mỗi lớp có việc riêng và phần lớn làm thủ công. Hiểu chồng lớp đó giúp bạn chọn đúng hiệu ứng cho căn phòng, biết vì sao mỗi bức trông khác nhau một chút, và nhận ra bức nào làm vội trước khi nó bắt đầu xỉn, bong khi lau.

Giả đồng, giả cổ thực chất là gì

Đồng thật để lâu sẽ sẫm lại, ở chỗ người ta hay chạm vào thì được đánh bóng tự nhiên, còn ở khe sâu tích tụ lớp oxit sậm màu hoặc xanh. Chính sự chênh lệch sáng tối đó làm đồ đồng cũ có chiều sâu. Sơn giả đồng bắt chước điều này trên nền thép: nền sơn tối, rồi màu ánh đồng được đặt lên những phần nổi, mép và đường gân, để lại phần trũng tối.

Chữ "giả cổ" rộng hơn, chỉ chung những hiệu ứng làm bề mặt trông như đã qua thời gian: đồng sẫm, bạc cũ, sắt rèn đen ánh nâu, đôi khi có vết mòn giả ở cạnh. Mỗi xưởng gọi tên hiệu ứng một kiểu, nên khi trao đổi, ảnh chụp mẫu thật quan trọng hơn tên gọi.

Vì làm trên thép, tranh giả đồng vẫn có những đặc tính của thép: hút nam châm, nặng bằng thép, và nếu lớp sơn bị thủng thì gỉ đỏ chứ không xanh như đồng. Điều này không phải khuyết điểm, chỉ là để bạn hiểu đúng thứ mình mua và có cách giữ gìn phù hợp.

Các hiệu ứng hay gặp và nơi hợp

Bảng dưới gom các hiệu ứng phổ biến trên tranh sắt. Tên gọi có thể khác giữa các xưởng, hãy dùng mô tả và ảnh để thống nhất.

Hiệu ứngNhìn thế nàoHợp vớiLưu ý
Đồng đỏ cổNền nâu sẫm, chỗ nổi ánh đồng đỏPhòng khách gỗ tối, phong cách Đông DươngDễ trông nặng nếu tường cũng tối
Đồng vàng cổNền nâu đen, chỗ nổi vàng đồng ấmTân cổ điển, sảnh, nhà hàngÍt quá tay thì đẹp, nhiều quá thành lòe
Đồng xanh rỉĐồng sẫm điểm sắc xanh ngọc ở kheTranh sen, cá, chủ đề làng quê, quán mộcMảng xanh nên ít, ở khe trũng
Đen ánh đồngGần như đen, mép ánh đồng nhẹNội thất hiện đại, tường trắngDễ sống nhất, ít lỗi thời
Bạc cổNền xám đậm, chỗ nổi ánh bạc mờTông lạnh, xám, xanhHợp đèn trắng trung tính
Vân búaMặt lăn tăn như kim loại gò tayTranh chữ, tranh lớn ít chi tiếtChe khuyết tật bề mặt tốt

Nếu phân vân, đen ánh đồng là lựa chọn an toàn vì hợp nhiều nền tường và ít bị lỗi mốt. Đồng xanh rỉ đẹp nhưng kén không gian, đặt cạnh nội thất bóng bẩy có khi lạc lõng.

Hiệu ứng được tạo ra thế nào, nói cho người mua

Thường có ba tầng. Tầng nền là lớp sơn màu tối, nhiều xưởng dùng sơn tĩnh điện để nền bám chắc như mọi tranh sắt khác. Tầng hiệu ứng là lớp màu ánh kim được quét, lau hoặc chải nhẹ lên các phần nổi, đôi khi thêm một lớp màu sẫm lau vào khe để tăng chiều sâu. Tầng cuối là lớp phủ trong suốt bảo vệ tất cả.

Tầng hiệu ứng chủ yếu làm tay, nên tay nghề quyết định bức tranh trông như đồng thật hay như sơn nhũ quét vội. Người làm giỏi biết chỗ nào trên hình sẽ được ánh sáng chạm vào nhiều nhất và đặt màu sáng ở đó, giống như một hoạ sĩ vẽ sáng tối. Người làm vội quét đều tay khắp nơi, mất hẳn chiều sâu.

Chi tiết kỹ thuật như loại sơn, cách pha, thời gian giữa các lớp là việc của xưởng, người mua không cần và cũng không nên tự làm ở nhà vì liên quan dung môi và thông gió. Điều bạn cần biết chỉ là có đủ ba tầng không, nhất là tầng phủ cuối, và tầng nền có được làm chắc không.

Lớp phủ cuối: bóng, bán bóng hay mờ

Thiếu lớp phủ là lỗi lớn nhất. Lớp màu ánh kim nằm trần sẽ xỉn dần do tiếp xúc không khí, dễ trôi khi lau khăn ẩm và dính màu ra tay. Tranh mới thì đẹp, vài tháng sau loang lổ. Hỏi thẳng xưởng có phủ bảo vệ không.

Phủ bóng làm hiệu ứng rực hơn. Ánh đồng nổi bật, màu sâu hơn, dễ lau. Đổi lại lộ dấu tay và phản chiếu đèn, nhìn có thể giống nhựa nếu bóng quá. Hợp tranh nhỏ, đặt xa tầm tay.

Phủ bán bóng là điểm cân bằng. Giữ được chiều sâu mà không lóa, phù hợp phần lớn tranh phòng khách, sảnh.

Phủ mờ trông giống kim loại cũ thật nhất. Hợp hiệu ứng giả cổ, đồng xanh, đen ánh đồng. Mặt mờ ít lộ bụi và vết lau, nhưng màu có thể hơi trầm hơn bạn thấy trong ảnh mẫu chụp có đèn rọi.

Lớp phủ cũng có tuổi thọ. Ở nơi nắng gắt hay ngoài trời, lớp phủ trong suốt có thể ngả vàng hoặc đục dần. Tranh giả đồng đặt ngoài trời cần lớp phủ chịu thời tiết và nên hỏi xưởng về việc phủ lại sau vài năm.

Ánh sáng làm hiệu ứng đẹp lên hay lộ giả

Hiệu ứng giả đồng sống nhờ ánh sáng chiếu xiên. Đèn rọi từ trên xuống chéo một góc làm chỗ nổi sáng lên, khe trũng chìm vào bóng, đúng như đồng cũ. Ánh sáng phẳng từ trần chiếu thẳng hay đèn tuýp trắng làm mọi chỗ sáng đều nhau, bức tranh trông phẳng và màu đồng có khi ngả sang vàng nhựa.

Màu ánh sáng cũng đổi màu tranh. Đèn vàng ấm làm đồng đỏ và đồng vàng ấm hơn, sang hơn; đèn trắng lạnh hợp bạc cổ và đen ánh đồng. Nếu phòng bạn dùng đèn trắng lạnh mà đặt tranh đồng đỏ, màu có thể bị tái.

Cách tự thử đơn giản: xin xưởng ảnh hoặc video tranh mẫu dưới hai loại đèn, hoặc mang miếng mẫu nhỏ về soi dưới đèn nhà mình. Với quán cà phê, nhà hàng, nên thử cả ánh sáng ban ngày qua cửa kính lẫn đèn buổi tối, vì khách nhìn tranh trong cả hai điều kiện.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: đèn rọi đặt quá gần tranh tạo vệt sáng chói trên lớp phủ bóng, làm mất hẳn chiều sâu ở đúng chỗ đẹp nhất. Đèn đặt xa hơn một chút, góc nghiêng vừa phải, thường cho kết quả tốt hơn đèn mạnh đặt sát.

Mỗi bức một khác: chấp nhận gì, không chấp nhận gì

Chấp nhận: độ đậm nhạt khác ảnh mẫu đôi chút. Hiệu ứng làm tay không thể giống hệt từng chấm. Hai bức cùng mẫu đặt cạnh nhau có thể chỗ này sáng hơn chỗ kia một chút, đó là đặc điểm của hàng thủ công.

Chấp nhận: vết chải, lau có hướng. Nhìn gần thấy những vệt màu theo một hướng là dấu tay người làm, góp phần tạo vẻ cũ tự nhiên.

Không chấp nhận: vệt màu loang lổ không theo hình. Màu sáng rơi vào khe trũng, màu tối dính ở chỗ nổi, hoặc mảng trắng mờ như bị phấn là lỗi kỹ thuật, không phải phong cách.

Không chấp nhận: lớp phủ dính tay, đục trắng, nhăn. Đó là dấu hiệu lớp phủ chưa khô hẳn khi đóng gói hoặc gặp ẩm lúc làm. Báo xưởng ngay khi nhận hàng, chụp ảnh cận cảnh dưới ánh sáng tự nhiên làm bằng chứng, đừng tự lau chùi trước khi xưởng xem.

Với bộ nhiều tranh, thỏa thuận trước. Nếu đặt bộ ba hay bộ năm tấm treo cạnh nhau, nên đề nghị xưởng làm hiệu ứng cả bộ cùng một đợt, cùng một người làm, để tông màu khớp nhau.

Tình huống: tranh ngựa phi cho phòng khách gỗ tối

Giả sử một gia đình ở Huế có phòng khách ốp gỗ màu cánh gián, bàn ghế gỗ, ánh đèn vàng, muốn treo tranh ngựa phi khổ ngang khoảng một mét sáu. Nếu chọn đồng đỏ cổ, tranh sẽ hòa vào nền gỗ, ở khoảng cách vài mét gần như mất hình. Đây là lỗi hay gặp: chọn hiệu ứng theo sở thích mà không nhìn màu tường phía sau.

Phương án hợp hơn có thể là đen ánh đồng hoặc đồng vàng cổ với nền đậm, để các đường bờm và chân ngựa bắt sáng nổi lên trên nền gỗ. Nếu tường phía sau là một mảng sơn sáng giữa vách gỗ, đồng đỏ lại có thể rất đẹp. Treo cách tường vài phân với đèn rọi chéo từ trên sẽ làm hiệu ứng có chiều sâu hơn nhiều, vì bóng đổ của tranh lên tường cũng là một lớp tối góp vào bức tranh.

Trước khi đặt, gia đình có thể in hình tranh lên giấy khổ thật, tô màu sơ bộ hoặc dán lên tường, chụp ảnh dưới đèn tối gửi xưởng tư vấn. Việc này mất nửa giờ nhưng tránh được một bức tranh đẹp mà treo lên thì chìm.

Câu nên hỏi và cách tự kiểm khi nhận tranh

Trước khi đặt, nên hỏi xưởng mấy câu dưới đây; khi nhận tranh, dành vài phút kiểm theo các ý cuối danh sách:

  • Lớp nền là sơn gì, có xử lý bề mặt thép trước không?
  • Hiệu ứng làm tay hay phun máy, ai làm, bộ nhiều tấm có làm cùng đợt không?
  • Có lớp phủ bảo vệ cuối không, loại bóng, bán bóng hay mờ, dùng trong nhà hay ngoài trời?
  • Lau tranh bằng gì thì không trôi màu?
  • Khi nhận: soi đèn pin xiên, chỗ nổi sáng và chỗ trũng tối có hợp lý theo hình không.
  • Khi nhận: chạm nhẹ đầu ngón tay sạch vào một góc khuất mặt trước, không thấy dính, không có màu bám vào tay.
  • Khi nhận: nhìn mặt sau và mép, nền sơn kín, không lộ thép trần.

Nếu tranh có mùi dung môi nặng khi mở hộp, nên để ở nơi thoáng vài ngày trước khi treo vào phòng ngủ hay phòng có trẻ nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Tranh sắt sơn giả đồng có bị xỉn màu không?

Có thể xỉn nếu lớp màu ánh kim không được phủ bảo vệ hoặc lớp phủ kém. Có lớp phủ tốt, treo trong nhà, lau nhẹ bằng khăn mềm thì màu giữ được lâu. Ngoài trời, lớp phủ xuống cấp nhanh hơn và cần phủ lại.

Làm sao phân biệt tranh đồng thật và tranh sắt giả đồng?

Đặt nam châm nhẹ vào mặt sau: thép hút, đồng không hút. Tranh đồng thật cùng kích thước cũng thường đắt hơn rõ rệt. Nếu người bán gọi là tranh đồng, hãy hỏi rõ đồng nguyên khối hay sắt sơn giả đồng.

Có nên chọn hiệu ứng đồng xanh rỉ cho phòng khách hiện đại không?

Được nếu phòng có tông mộc, nhiều cây xanh hoặc tường màu trung tính, và mảng xanh chỉ điểm nhẹ. Với phòng bóng bẩy nhiều kính, kim loại sáng, đồng xanh dễ lệch tông, đen ánh đồng hoặc bạc cổ thường hợp hơn.

Tranh giả đồng lau bằng gì?

Dùng khăn mềm khô hoặc hơi ẩm, lau nhẹ theo chiều hình. Tránh cồn, nước tẩy, dung dịch lau kính có chất tẩy mạnh và miếng cọ ráp, vì chúng có thể làm mờ lớp phủ và trôi lớp màu ánh kim bên dưới.

Vì sao tranh nhận về không giống ảnh mẫu trên mạng?

Ảnh mẫu thường chụp dưới đèn rọi đẹp và có chỉnh màu, còn hiệu ứng làm tay thì mỗi bức khác nhau chút ít. Khác biệt nhỏ là bình thường. Nếu khác hẳn tông màu đã thống nhất, hãy đối chiếu với miếng mẫu hoặc ảnh thật đã duyệt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138