TranhSat.comTranh Sắt
Vật liệu và lớp sơn hoàn thiện

Nhận biết lớp sơn tranh sắt kỹ hay ẩu: tự kiểm bằng mắt, tay và đèn pin

Mười phút soi đèn pin, sờ mép và nhìn mặt sau đủ để biết lớp sơn tranh sắt làm kỹ hay ẩu. Lỗi nào chấp nhận được, lỗi nào nên báo xưởng ngay khi nhận.

A Vietnamese woman kneels on a rug inspecting the edge of a matte black metal lotus panel with a small flashlight, low side angle, evening lamp light

Một lớp sơn làm kỹ trên tranh sắt có màu đều, phủ kín cả mép cắt, khe sâu và mặt sau, sờ không thấy hạt sạn hay gờ sắc, soi đèn xiên không thấy giọt chảy, lỗ kim hay vùng lộ ánh kim loại. Chỉ cần khoảng mười phút với một chiếc đèn pin và đôi tay sạch là bạn kiểm được phần lớn những điểm này, không cần dụng cụ chuyên môn.

Lớp sơn quyết định tranh sống được bao lâu, nhưng phần lớn người mua chỉ nhìn hình rồi treo lên. Lỗi sơn nhỏ hôm nay thường là nơi gỉ và bong bắt đầu sau một vài mùa. Phần dưới hướng dẫn cách kiểm có thứ tự, phân biệt lỗi chấp nhận được với lỗi nên báo xưởng, và những điều không nên làm khi kiểm để khỏi tự làm hỏng tranh.

Vì sao lớp sơn đáng kiểm hơn cả hình vẽ

Hình vẽ sai lệch thì bạn thấy ngay khi mở hộp. Lớp sơn ẩu thì không: tranh mới vẫn bóng đẹp, màu vẫn đúng. Những thiếu sót như mép cắt sơn mỏng, khe sâu thiếu sơn, bề mặt chưa sạch dầu chỉ lộ ra khi gặp ẩm, gặp tay chạm, gặp vài mùa nồm. Đến lúc đó, thời gian đổi trả đã qua và việc sửa khó hơn nhiều.

Mặt khác, lớp sơn là phần dễ bị cắt giảm nhất khi xưởng muốn hạ giá, vì người mua khó nhìn ra. Hai bức tranh cùng mẫu, cùng kích thước, cùng độ dày thép có thể khác nhau chủ yếu ở khâu xử lý bề mặt và sơn. Biết cách kiểm giúp bạn hiểu mình đang nhận được gì và có cơ sở trao đổi với xưởng khi có vấn đề.

Cũng cần công bằng: không có lớp sơn nào hoàn hảo tuyệt đối, nhất là trên một vật nhiều khe góc như tranh sắt. Mục tiêu của việc tự kiểm không phải bới lông tìm vết, mà là phân biệt khuyết tật nhỏ bình thường với dấu hiệu làm vội có thể gây hỏng sớm.

Chuẩn bị trước khi kiểm

Kiểm đúng điều kiện thì mới thấy lỗi, kiểm sai điều kiện thì hoặc bỏ sót, hoặc thấy lỗi oan. Nên chuẩn bị:

  • Một chỗ đặt tranh nằm phẳng, có lót chăn hoặc thảm mềm để không trầy mặt sơn.
  • Ánh sáng ban ngày gián tiếp gần cửa sổ để xem màu, và một đèn pin nhỏ để soi xiên.
  • Tay sạch, khô; nếu có thể, đeo găng vải mỏng để không để lại dấu tay trên mặt sơn mới.
  • Điện thoại để chụp ảnh và quay video ngay từ lúc mở hộp, làm bằng chứng nếu cần.
  • Ảnh mẫu hoặc miếng màu mẫu đã duyệt với xưởng để đối chiếu màu.
  • Thước kẹp nếu muốn đo độ dày thép, nhưng không bắt buộc.

Kiểm ngay khi nhận, trước khi gỡ hết lớp bọc hay bỏ thùng, vì nhiều xưởng chỉ nhận phản hồi trong một thời gian ngắn sau giao hàng. Nếu tranh lớn, nhờ thêm một người cùng lật tranh để tránh rơi va.

Các lỗi sơn nhìn thấy được bằng mắt

Bảng dưới gom những lỗi hay gặp, cách nhận ra và mức độ cần quan tâm. Mức độ là gợi ý cho tranh treo trong nhà; tranh ngoài trời thì nghiêm khắc hơn.

LỗiTrông thế nàoThường do đâuMức độ
Chảy giọtGiọt sơn đông cứng ở mép dưới, chỗ dày cộmSơn quá dày, phun ở tư thế saiNhẹ nếu ở mặt sau, nên báo nếu ở mặt trước
Lỗ kim, bọt khíChấm lõm li ti hoặc bọt vỡ trên mặt sơnBề mặt còn ẩm, dầu, khí thoát ra khi nungNên báo nếu dày đặc
Hạt bụi, sạnHạt gồ lên dưới lớp sơnMôi trường phun không sạchNhẹ nếu lác đác
Lộ ánh kim ở mép, kheMép cắt hoặc khe sâu thấy màu thépSơn không phủ tới, mép không màiNên báo, đây là chỗ gỉ sớm
Mắt cáVùng tròn sơn co lại, mỏng ở giữaDầu mỡ còn sót trên thépNên báo, cho thấy làm sạch kém
Lệch màu giữa các lớpLớp nền và lớp nổi khác tôngSơn khác mẻ, khác bộtTùy mức, đối chiếu mẫu đã duyệt
Lớp phủ đục, dính tayMặt phủ trong suốt mờ trắng, nhớpPhủ khi ẩm hoặc chưa khô đủNên báo ngay

Mặt sơn tĩnh điện hơi gợn như vỏ cam nhẹ là đặc điểm bình thường của loại sơn này, không phải lỗi, trừ khi gợn rất nặng hoặc không đều giữa các vùng.

Kiểm bằng tay: những gì mắt không thấy

Vuốt nhẹ dọc mép cắt. Mép làm kỹ được mài, làm tròn, sơn phủ kín nên sờ thấy trơn. Mép sắc như dao, có gờ ba via dưới lớp sơn là dấu hiệu bỏ qua khâu mài. Ngoài chuyện dễ gỉ, mép sắc còn có thể cứa tay khi lau tranh. Vuốt chậm, nhẹ tay, có găng thì tốt hơn.

Sờ mặt sau. Mặt sau sơn kín, mịn tương đối là tốt. Mặt sau thô ráp, chỗ có chỗ không, cho thấy xưởng chỉ chăm mặt trước. Với tranh treo cách tường, mặt sau nhìn thấy được khi đứng chéo và vẫn chịu ẩm như mặt trước.

Chạm thử độ khô. Đặt đầu ngón tay sạch lên một góc khuất mặt trước vài giây. Mặt sơn khô cứng thì không để lại dấu; thấy nhớp hoặc in vân tay là lớp sơn hoặc lớp phủ chưa đóng rắn đủ.

Lắc nhẹ các lớp. Với tranh nhiều lớp, cầm khung lắc thật nhẹ để nghe có tiếng lạch cạch. Vít lỏng, cột đỡ hở khiến các lớp cọ vào nhau, mài mòn sơn ở điểm tiếp xúc theo thời gian.

Soi đèn pin: mép cắt và khe sâu

Đèn pin chiếu xiên là cách hiệu quả nhất để thấy những chỗ sơn mỏng, vì ánh sáng sượt qua mặt sơn làm mọi gồ lõm hiện rõ. Làm theo thứ tự:

  1. Tắt bớt đèn phòng, để tranh nằm phẳng.
  2. Cầm đèn gần sát mặt tranh, chiếu gần như song song với bề mặt, quét chậm từng vùng để tìm giọt chảy, lỗ kim, hạt sạn.
  3. Chiếu thẳng vào các khe sâu nhất và góc trong của hình, nơi bột sơn khó vào: tìm chỗ màu nhạt hơn, sần như cát hoặc lộ ánh kim.
  4. Soi dọc mép cắt của những chi tiết nhỏ nhất như râu, gân lá, đầu nhọn: mép nên có màu sơn liền, không có viền sáng kim loại.
  5. Soi các điểm treo móc phía sau và quanh lỗ vít: chỗ treo khi sơn thường không có sơn, nên nằm ở mặt sau và nhỏ.
  6. Chụp ảnh mọi chỗ nghi ngờ, kèm một vật tham chiếu như đồng xu để thấy kích thước.

Chỗ treo móc khi sơn không có sơn là chuyện bình thường của mọi xưởng, nhưng nó nên nằm ở mặt sau và được dặm lại. Nếu điểm treo không sơn nằm ở mặt trước, đó là lỗi bố trí.

Lỗi chấp nhận được và lỗi nên báo xưởng

Chấp nhận được. Một vài hạt bụi nhỏ lác đác, gợn vỏ cam nhẹ đều, khác biệt màu rất nhỏ so với ảnh mẫu do ánh sáng, vết treo móc nhỏ đã dặm ở mặt sau, hiệu ứng làm tay không giống hệt từng chi tiết với ảnh.

Nên báo, xin xưởng xử lý. Lộ ánh kim ở mép hoặc khe mặt trước, mắt cá, lỗ kim dày đặc, giọt chảy lớn ở mặt trước, mép sắc chưa mài, mặt sau thiếu sơn nhiều chỗ, lệch màu rõ giữa các lớp so với mẫu đã duyệt.

Nên báo ngay, không treo. Lớp sơn hoặc lớp phủ dính tay, mùi dung môi nồng kéo dài, sơn đã phồng rộp hay bong mảng, gỉ đã xuất hiện trên tranh mới. Đây là dấu hiệu quy trình có vấn đề, treo lên sẽ chỉ tệ hơn.

Cách báo hiệu quả. Gửi ảnh cận cảnh có vật tham chiếu, ảnh toàn cảnh để thấy vị trí, mô tả ngắn từng lỗi. Đề xuất cách xử lý mong muốn: dặm tại chỗ, sơn lại lớp, hay đổi tranh. Giữ lại thùng và vật liệu đóng gói cho tới khi hai bên thống nhất.

Những dấu hiệu chỉ lộ ra sau vài tháng

Có những lỗi không thể thấy lúc nhận, vì chúng nằm dưới lớp sơn. Phồng rộp nhỏ như bọt nước dưới mặt sơn thường do hơi ẩm, dầu hoặc muối còn sót trên thép trước khi sơn. Gỉ chấm ở mép cắt, chân vít xuất hiện sau đợt nồm đầu tiên là dấu hiệu mép không được xử lý. Sơn bong theo mảng lớn để lộ mặt thép xanh đen bên dưới là dấu hiệu vảy cán không được loại bỏ.

Cách tốt nhất là chụp lại vài ảnh cận cảnh ở những vị trí cố định khi treo tranh, ví dụ góc dưới bên trái, một khe sâu, một mép cắt nhỏ, rồi sau mùa nồm hoặc mùa mưa đầu tiên chụp lại đúng chỗ đó để so. Thay đổi nhỏ sẽ hiện ra rõ hơn nhiều so với nhìn bằng trí nhớ.

Nếu dấu hiệu xuất hiện trong thời gian bảo hành, báo xưởng kèm ảnh trước và sau. Nếu đã quá thời hạn, phát hiện sớm vẫn giúp xử lý dễ hơn: một chấm gỉ nhỏ được làm sạch và dặm sớm thì không lan rộng dưới lớp sơn xung quanh.

Không nên làm gì khi kiểm

Một số cách thử nghe có vẻ chắc chắn nhưng lại làm hỏng tranh hoặc mất quyền đổi trả:

  • Không cào thử bằng dao, móng tay hay chìa khóa để xem sơn có bám không; thử độ bám là việc xưởng làm trên tấm mẫu.
  • Không chấm xăng, dầu, dung môi hay nước tẩy lên mặt sơn để thử độ bền.
  • Không bẻ, uốn tranh để kiểm độ cứng; tranh mỏng có thể cong vĩnh viễn và nứt sơn ở cầu nối.
  • Không dùng nam châm mạnh kéo lê trên mặt tranh, dễ để lại vết xước.
  • Không tự sơn đè lên chỗ lỗi trước khi báo xưởng, vì như vậy xưởng không còn thấy lỗi gốc.
  • Không treo tranh lên tường rồi mới kiểm, vì lúc đó khó nhìn mặt sau và khó đổi trả.

Nếu thật sự muốn biết lớp sơn bám tốt tới đâu, hãy đề nghị xưởng cho xem hoặc gửi một tấm thép mẫu được sơn cùng mẻ, để thử trên tấm đó thay vì trên bức tranh của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Mặt sơn tranh sắt hơi sần có phải lỗi không?

Thường không. Sơn tĩnh điện có độ gợn nhẹ như vỏ cam là đặc điểm bình thường. Chỉ đáng lo khi gợn rất nặng, không đều giữa các vùng, hoặc có kèm lỗ kim, hạt sạn dày đặc.

Tranh sắt mới mua đã có chấm gỉ ở mép có sao không?

Đó là dấu hiệu mép cắt không được mài và phủ sơn kín, hoặc tranh bị trầy khi vận chuyển. Nên chụp ảnh và báo xưởng ngay, không tự sơn đè, vì gỉ ở mép sẽ lan dần dưới lớp sơn xung quanh.

Mặt sau tranh không sơn có được không?

Với tranh treo sát tường trong phòng khô, mặt sau sơn mỏng hơn mặt trước có thể chấp nhận. Nhưng mặt sau để thép trần dễ gỉ và gỉ lan ra mép. Tranh treo cách tường hoặc ở nơi ẩm thì mặt sau cần được sơn kín.

Có cách nào biết lớp sơn sẽ bong sau này không?

Không chắc chắn được bằng mắt, nhưng các dấu hiệu như mắt cá, lỗ kim dày, mép lộ kim loại cho thấy khâu làm sạch bề mặt có vấn đề, nguy cơ bong cao hơn. Hỏi xưởng về quy trình xử lý bề mặt và thỏa thuận bảo hành rõ ràng.

Nên kiểm tranh trong bao lâu sau khi nhận?

Kiểm ngay khi mở hộp, trước khi treo và trước khi bỏ thùng, vì nhiều nơi chỉ nhận phản hồi trong vài ngày. Sau đó, chụp ảnh lại các vị trí cố định sau mùa nồm hoặc mùa mưa đầu tiên để theo dõi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138